احادیث و روایات

قال على بن ابيطالب(ع):

»عليكم فى شهر رمضان بكثرة استغفار و الدعاء فاما الدعا فيدفع عنكم به البلاء واماالاستغفار فتمحى به ذنوبكم. (1)

ترجمه: بر شما باد در ماه رمضان به استغفار و دعاى زياد. اما دعاهاى شما مدافع بلا از شماست . و اما استغفار شما از بين برنده گناهان است.

حلول ماه شعبان برهمه شما مبارکباد

ابن عباس مى گوید، در حالى که اصحاب رسول خدا صلى الله علیه و آله نزد آن حضرت درباره فضایل شعبان سخن مى گفتند، آن حضرت صلى الله علیه و آله فرمودند:

ماه شریفى است و آن ماه من است . حمل کنندگان عرش آن را بزرگ داشته و قدر آن را مى شناسند و آن ماهى است که ارزاق مؤ منین براى رمضان در آن زیاد مى شود و بهشت آراسته مى گردد. و فقط به این جهت شعبان نامیده شده که ارزاق مؤ منین در آن زیاد مى شود .

آن ماه عمل است که در آن حسنه هفتاد بار دو چندآن گردیده ، بدیها ریخته شده گناهان آمرزیده شده و حسنه قبول مى شود، خداى بزرگ به بندگان خود مباهات مى نماید، از عرش خود به روزه داران و عبادت کنندگان نگریسته و بخاطر ایشان به حمل کنندگان عرش خود مباهات مى نماید.



در این جا على بن ابى طالب علیه السلام بپا خاسته و عرض کرد:

پدر و مادرم فداى تو. اى رسول خدا! مقدارى از برترى آن را بیان فرمایید تا رغبت ما به روزه و عبادت آن بیشتر شده و براى خداى بزرگ در آن ، شب زنده دارى کنیم .

آن حضرت صلى الله علیه و آله فرمودند:


کسى که روز اول شعبان روزه بگیرد، خداوند براى او هفتاد حسنه مى نویسد که هر حسنه اى برابر با یکسال عبادت است .
و کسى که دو روز از شعبان را روزه بگیرد، گناه هلاک کننده او از مى ریزد.
و کسى که سه روز از شعبان را روزه بگیرد، هفتاد درجه از در و یاقوت در بهشتها براى او بالا مى رود.
و کسى که چهار روز از شعبان را روزه بگیرد، روزى او گسترده خواهد شد.
و کسى که پنج روز از شعبان را روزه بگیرد، نزد بندگان خدا محبوب مى گردد.
و کسى که شش روز از شعبان را روزه بگیرد، خداوند هفتاد نوع بلا را از وى دور مى نماید.
و کسى که هفت روز از شعبان را روزه بگیرد، خداوند او را از شیطان ، لشکریانش ، وسوسه و اشاره اش حفظ مى نماید.
و کسى که هشت روز از شعبان را روزه بگیرد، تا زمانى که از حوضهاى بهشتى ننوشد از دنیا خارج نخواهد شد.
و کسى که نه روز از شعبان را روزه بگیرد، نکیر و منکر هنگام سوال از او، با او مهربان خواهند بود.
و کسى که ده روز از شعبان را روزه بگیرد، خداوند قبر او را به مقدار هفتاد ذراع در هفتاد ذراع وسعت مى دهد.
و کسى که یازده روز از شعبان را روزه بگیرد، بر قبر او یازده مناره از نور مى زنند.
و کسى که دوازده روز از شعبان را روزه بگیرد، تا دمیدن در صور (روز قیامت ) هر روز هفتاد هزار فرشته او را در قبرش زیارت مى کنند.
و کسى که سیزده روز از شعبان را روزه بگیرد، فرشتگان هفت آسمان براى او استغفار مى کنند.
و کسى که چهارده روز از شعبان را روزه بگیرد، به چهارپایان و درندگان حتى ماهیهاى دریا الهام مى شود که براى او استغفار کنند.
و کسى که پانزده روز از شعبان را روزه بگیرد، پروردگار عزت ، او را ندا مى دهد: سوگند به عزتم تو را با آتش نمى سوزانم .
و کسى که شانزده روز از شعبان را روزه بگیرد، هفتاد دریاى آتش بروى او خاموش مى شود.
و کسى که هفده روز از شعبان را روزه بگیرد، تمامى درهاى جهنم بر او بسته خواهد شد.
و کسى که هیجده روز از شعبان را روزه بگیرد، تمامى درهاى بهشت بروى او گشوده خواهد شد.
و کسى که نوزده روز از شعبان را روزه بگیرد، هفتاد هزار کاخ از در و یاقوت در بهشتها به او مى دهند.
و کسى که بیست روز از شعبان را روزه بگیرد، هفتاد هزار حور العین به او مى دهند.
و کسى که بیست و یک روز از شعبان را روزه بگیرد، فرشتگان به او خیر مقدم ، خوش آمد و مرحبا گفته و بالهاى خود را به او مى مالند.
و کسى که بیست و دو روز از شعبان را روزه بگیرد، هفتاد هزار لباس ‍ (بهشتى ) از ((سندس )) و ((استبرق )) به او مى پوشانند.
و کسى که بیست و سه روز از شعبان را روزه بگیرد، هنگام خروج از قبر چهارپایى از نور براى او مى آورند که سوار آن شده و به بهشت پرواز نماید
و کسى که بیست و چهار روز از شعبان را روزه بگیرد، شفاعت او درباره هفتاد هزار یکتاپرست پذیرفته مى گردد.
و کسى که بیست و پنج روز از شعبان را روزه بگیرد، بیزارى از نفاق به او مى دهند.
و کسى که بیست و شش روز از شعبان را روزه بگیرد، خداوند جواز عبور از پل صراط را براى او مى نویسد.
و کسى که بیست و هفت روز از شعبان را روزه بگیرد، خداوند رهایى از آتش براى او مى نویسد.
و کسى که بیست و هشت روز از شعبان را روزه بگیرد، صورتش برق مى زند و مى درخشد
و کسى که بیست و نه روز از شعبان را روزه بگیرد، به رضایت بزرگ خداوند مى رسد.
و کسى که سی روز از شعبان را روزه بگیرد، جبرییل از جلو عرش او را ندا مى دهد: اى شخص ! اعمال تازه ات را از نو شروع کن که گناهان گذشته و قبلیت آمرزیده شد. و خداى بزرگ و جلیل مى فرمایند: اگر گناهان تو به تعداد ستارگان آسمان و قطره هاى باران و برگهاى درختان و به تعداد شن ، شبنم و روزهاى دنیا باشد، مطمئن باش که آن را براى تو آمرزیدم ، و این آمرزش بعد از این که شعبان را روزه گرفتى براى خداوند بزرگ نیست .


ابن عباس مى گوید، این ثواب ماه شعبان است .

کلماتی نورانی از امام منتظر(عج)

حضرت مهدی(علیه السلام) فرمودند:

ما ارغم انف الشیطان بشیء مثل الصلاه فصلها و ارغم انف الشیطان.

هیچ چیز مثل نماز، بینی شیطان را به خاک نمی مالد ،پس نماز بخوان و بینی شیطان را به خاک بمال.





حضرت مهدی(علیه السلام)فرمودند:

فلا ظهور الا بعد اذن الله تعالی ذکره و ذلک بعد طول الامد و قسوه القلوب و امتلاء الارض جورا.

ظهوری نیست مگر به اجازه خداوند متعال و آن هم پس از زمان طولانی و قساوت دلها و فراگیر شدن زمین از جور و ستم





حضرت مهدی(علیه السلام) فرمودند:

لو ان اشیاعنا وفقهم الله لطاعته علی اجتماع من القلوب فی الوفاء بالعهد علیهم لما تاخر عنهم الیمن بلقائنا و لتعجلت لهم السعاده بمشاهدتنا.

اگر شیعیان ما که خداوند آنها را به طاعت و بندگی خویش موفق بدارد در وفای به عهد الهی ، اتحاد واتفاق می داشتند و عهد وپیمان را محترم می شماردند ،سعادت دیدار ما به تاخیر نمی افتاد و زودتر به سعادت دیدار ما نائل می شدند.

روایات

ـ قالَتْ فاطِمَةُ الزَّهْراء ( سلام الله عليها) :

[size=167]« نَحنُ وَسيلته فى خَلقهِ ، وَ نَحنُ خاصَّتهُ وَ مَحَلُّ قدسهِ ، وَ نَحنُ حُجَّتُهُ فى غَيبهِ ، وَ نَحنُ وَرَثَة أنبيائِهِ »


حضرت فاطمه زهرا (سلام الله عليها) فرمود:

[size=134]
ما أهل بيت پيامبر (ص) ، وسيلۀ ارتباط خداوند با خلق او هستيم ؛ ما برگزيدگان پاك و مقدّس پروردگار مى باشيم .

ما حجّت و راهنما خواهيم بود ؛ و ما وارثان پيامبران الهى هستيم.



( شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد: ج 16، ص 211 )

حضرت رسول اکرم (ص) :

آنكه در فرو بردن خشم از ديگران بيشتر است ، از همه كس دور انديشتر است .

حضرت رسول اکرم (ص) :
وقتي خواستي كاري را انجام دهي ، تأمل كن تا خدا راه آن را به تو نشان دهد .
حضرت رسول اکرم (ص) :

وقتي ميخواهي عيوب ديگران را ياد كني ، عيوب خويش را بياد آر .

حضرت رسول اکرم (ص) :

اگر از كار نيك خود خوشحال و از كار بد خود دلگير ميشوي ، مؤمن هستي .

حضرت رسول اکرم (ص) :

وقتي خشمگين شدي ، خاموش باش .

حضرت رسول اکرم (ص) :

از مردم بي نياز باشيد و يك قطعه چوپ مسواك هم ازآنها نخواهيد .

حضرت رسول اکرم (ص) :

استوارترين كارها سه چيز است : ياد خداوند در همه حال ، و رعايت انصاف بر ضرر خويش ، و تقسيم مال با برادر ديني .

حادیث و روایات

-امام على عليه‏السلام :

 

مَنْ حَسُنَتْ خَليقَـتُهُ طابَتْ عِشْرَتُهُ؛(1)

 

هر كس خوش اخلاق باشد، زندگى‏اش پاكيزه و گوارا مى‏شود

 

غررالحكم، ح 8153 .

************

 

-امام على عليه‏السلام :

 

وُصولُ الْمَرْءِ اِلى كُلِّ ما يَبْتَغيهِ مِنْ طيبِ عَيْشِهِ وَ اَمنِ سِرْبِهِ وَ سَعَةِ رِزْقِهِ بِحُسْنِ نيَّتِهِ وَ سَعَةِ خُلْقِهِ؛(1)

 

انسان، با نيّت خوب و اخلاق خوب، به تمام آنچه در جستجوى آن است، از زندگى خوش و امنيت محيط و روزى زياد، دست مى‏يابد.

غررالحكم، ح 10141 .

**********************

 

 

امام على عليه‏السلام :

 

اِذا فَسَدَتِ النِّـيَّةُ وَقَعَتِ الْبَليَّةُ؛(1)

 

هرگاه نيت فاسد شود، بلا و گرفتارى پيش مى‏آيد.

غررالحكم، ح 4021.

 

***********************8

 

-امام على عليه‏السلام :

 

اِنَّ الْعِلْمَ حَياةُ الْقُلوبِ وَ نورُ الاَْبْصارِ مِنَ الْعَمى وَ قُوَّةُ الاَْبْدانِ مِنَ الضَّعْفِ؛(1)

 

به راستى كه دانش، مايه حيات دل‏ها، روشن كننده ديدگان كور و نيروبخش بدن‏هاى ناتوان است.

امالى صدوق، ص 493، ح 1.

 

 

*********************88

 

-امام على عليه‏السلام :

 

اَ لْجَهْلُ مُميتُ الاَْحْياءِ وَ مُخَلِّدُ الشَّقاءِ؛(1)

 

نـادانى، مايـه مرگ زندگان و دوام بدبختى است.

غررالحكم، ح 1464 .

 

*     ********************88

 

-امام باقر عليه‏السلام :

 

اِنَّ اللّه‏َ عَزَّوَجَلَّ يَقى بِالتَّقْوى عَنِ الْعَبْدِ ما عَزُبَ عَنْهُ عَقْلُهُ وَ يُجَلّى بِالتَّقْوى عَنْهُ عَماهُ وَ جَهْلَهُ؛(1)

 

خداوند عزوجل به وسيله تقوا، انسان را از آنچه عقلش به آن نمى‏رسد، حفظ مى‏كند و كوردلى و نادانى را از او دور مى‏نمايد.

كافى، ج 8، ص 52، ح 16.

 

*************************

 

-امام صادق عليه‏السلام :

 

يَعيشُ النّاسُ بِاِحْسانِهِمْ اَكْثَرَ مِمّا يَعيشونَ بِاَعْمارِهِمْ وَ يَموتون بِذُنوبِهِمْ اَكْثَرَ مِمّا يَموتونَ بِآجالِهِمْ؛(1)

مردم، بيشتر از آن‏كه با عمر خود زندگى كنند، با احسان و نيكوكارى خود زندگى مى‏كنند و بيشتر از آن‏كه با اجل خود بميرند، بر اثر گناهان خود مى‏ميرند.

دعوات الراوندى، ص 291، ح 33.

*****************************

 

-امام على عليه‏السلام :

 

اَلصَّبْرُ فِى الاُْمورِ بِمَنْزِلَةِ الرَّأسِ مِنَ الْجَسَدِ، فَاِذا فارَقَ الرَّأسُ الجَسَدَ فَسَدَ الْجَسَدُ وَ اِذا فارَقَ الصَّبْرُ الاُْمورَ فَسَدَتِ الاُْمورُ؛(1)

 

نقش صبر در كارها همانند نقش سر در بدن است؛ همچنان كه اگر سر از بدن جدا شود، بدن از بين مى‏رود، صبر نيز هرگاه همراه كارها نباشد، كارها تباه مى‏گردند.

كافى، ج 2، ص 90، ح 9.

 

 

**************************

 

-پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

 

اِنَّما اَهْلَكَ النّاسَ الْعَجَلَةْ وَ لَوْ اَنَّ النّاسَ تَثَـبَّتوا لَمْ يَهْلِكْ اَحَدٌ؛(1)

 

مردم را، در حقيقت، شتابزدگى به هلاكت انداخته است، اگر مردم، از شتابزدگى به‏دور بودند، هيچ كس هلاك نمى‏شد.

محاسن، ج 1، ص 340، ح 697 .

*****************8

 

 

امام على عليه‏السلام :

 

اَطْيَبُ الْعَيْشِ القَناعَةُ؛(1)

 

خوش‏ترين زندگى، زندگى با قناعت است.

غررالحكم، ح 2918 .

*************************

 

امام باقر عليه‏السلام :

 

مَثَلُ الْحَريصِ عَلَى الدُّنْيا مَثَلُ دودَةِ القَزِّ: كُلَّمَا ازْدادَتْ مِنَ القَزِّ عَلى نَفْسِها لَـفّـا كانَ أَبْعَدَ لَها مِنَ الْخُروجِ حَتّى تَموتَ غَمّا؛(1)

حريص به دنيا، همانند كرم ابريشم است كه هر چه بيشتر دور خود مى‏تند، خارج شدن از پيله بر او سخت‏تر مى‏شود، تا آن‏كه از غصه مى‏ميرد.

كافى، ج 2، ص 316، ح 7.

 

 

 

 

 

*************************8

 

امام على عليه‏السلام :

 

مَنْ لَمْ يَتَدارَكْ نَفْسَهُ بِاِصْلاحِها اَعْضَلَ داؤُهُ وَ اَعْيى شِفائُهُ وَ عَدِمَ الطَّبيبَ؛(1)

 

هر كس به اصلاح خود نپردازد، بيمارى‏اش سخت مى‏شود و در درمانش به رنج مى‏افتد و طبيبى نخواهد يافت.

 

غررالحكم، ح 9025.

 

****************************8

 

        امام على عليه‏السلام :

 

      اَلاِْنْصافُ راحَةٌ؛(1)

 

        انصاف، مايه آسايش است.

غررالحكم، ح 16.

 

 

*************************

 

-امام على عليه‏السلام :

 

اَلْبَغْىُ يَصْرَعُ الرِّجالَ وَ يُدْنِى الاْآجالَ؛(1)

 

ظلم و تجاوز، انسان را زمين مى‏زند و مرگ‏ها را نزديك مى‏سازد.

غررالحكم، ح 1494.

 

 

**************************8

 

پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

 

طَعامُ السَّخىِّ دَواءٌ وَ طَعامُ الشَّحيحِ داءٌ؛(1)

 

غذاى سخاوتمند، دارو و غذاى بخيل، درد است.

بحارالأنوار ، ج 68، ص 357، ح 22 .

 

*******************8888

-پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

 

اَلصَّدَقَةُ تَدْفَعُ الْبَلاءَ وَ هِىَ اَنـْجَحُ دَواءٍ وَ تَدْفَعُ الْقَضاءَ وَ قَدْ اُبْرِمَ اِبراما وَ لا يَذْهَبُ بِالاَْدواءِ اِلاَّ الدُّعاءُ وَ الصَّدَقَةُ؛(1)

 

صدقه بلا را برطرف مى‏كند و مؤثرترينِ داروست. همچنين، قضاى حتمى را برمى‏گرداند و درد و بيمارى‏ها را چيزى جز دعا و صدقه از بين نمى‏برد.

بحارالأنوار، ج 93، ص 137، ح 71 .

 

*******************************8

 

-امام على عليه‏السلام :

 

حُبُّ الدُّنْيا يُفْسِدُ الْعَقْلَ وَ يُصِمُّ الْقَلْبَ عَنْ سَماعِ الْحِكْمَةِ وَ يوجِبُ اَليمَ الْعِقابِ؛(1)

 

دل بستگى به دنيا، عقل را فاسد مى‏كند، قلب را از شنيدن حكمت ناتوان مى‏سازد و باعث عذاب دردناك مى‏شود.

 

غررالحكم، ح 4878.

 

 

*******************

 

  امام على عليه‏السلام :

 

    اَلزُّهْدُ فِى الدُّنْيا الراحَةُ الْعُظْمى؛(1)

 

    بى‏رغبتى به دنيا، بزرگ‏ترين آسايش است.

غررالحكم، ح 1316.

 

*********************888

 

-امام صادق عليه‏السلام :

 

اَلرَّوْحُ وَ الرّاحَةُ فِى الرِّضا وَ الْيَقينِ وَ الْهَمُّ وَ الْحَزَنُ فِى الشَكِّ وَ السَّخَطِ؛(1)

 

خوشى و آسايش، در رضايت و يقين است و غم و اندوه در شكّ و نارضايتى.

مشكاة‏الأنوار، ص 34.

 

 

************************

 

-امام على عليه‏السلام :

 

اَ لْحَقودُ مُعَذَّبُ النَّفْسِ، مُتَضاعَفُ الهَمِّ ؛(1)

 

كينه‏توز، روحش در عذاب است و اندوهش دو چندان.

 

غررالحكم، ح 1962.

 

*********************

 

 

 

     امام على عليه‏السلام :

 

     اَ لْحِلْمُ حِجابٌ مِنَ الآْفاتِ؛(1)

 

     بردبارى، مانعى در برابر آفت‏هاست.

غررالحكم، ح 720 .

**************************888

 

پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

 

اَلا وَ اِنَّ الْغَضَبَ جَمْرَةٌ فى قَلْبِ ابْنِ آدَمَ، اَما رَأيْتُمْ اِلى حَمْرَةِ عَيْنَيْهِ وَ انْتِفاخِ اَوْ داجِهِ؟! فَمَنْ اَحَسَّ بِشَىْ‏ءٍ مِنْ ذلِكَ فَلْيَلْصَقْ بِالاَْرْضِ ؛(1)

 

بدانيد كه خشم پاره آتشى در دل انسان است. مگر چشمان سرخش و رگ‏هاى گردنش را [هنگام خشم] نديده‏اند. هر كس چنين احساسى پيدا كرد، روى زمين بنشيند.

سنن الترمذى، ج 3، ص 328، ح 2286.

 

*****************************

 

 

پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

 

مَنْ اَكَلَ وَ ذو عَيْنَيْنِ يَنْظُرُ اِلَيْهِ وَ لَمْ يُواسِهِ ابْتُلى بِداءٍ لا دَواءَ لَهُ ؛(1)

 

هر كس غذا بخورد و ديگرى به او نگاه كند، و به او ندهد، به دردى بى درمان مبتلا مى‏شود.

تنبيه الخواطر، ج 1 ، ص 47.

 

******************************

 

 

-امام صادق عليه‏السلام :

 

ما ضَعُفَ بَدَنٌ عَمّا قَويَتْ عَلَيْهِ النِّـيَّةُ؛(1)

 

اگر اراده قوى باشد، هيچ بدنى براى انجام دادن كار، ناتوان نيست.

من لايحضره الفقيه، ج 4، ص 400، ح 5859.

 

 

***********************8

 

-امام هادى عليه‏السلام :

 

اَلسَّهَرُ اَ لَذُّ لِلْمَنامِ وَ الْجوعُ يَزيدُ فى طيبِ الطَّعامِ ؛(1)

 

شب‏زنده‏دارى، خواب را شيرين‏تر و گرسنگى، غذا را لذت بخش‏تر مى‏كند.

تنبيه الخواطر، ص 141، ح 18.

****************

امام على عليه‏السلام :

 

    اَ لْحَسَدُ يُضْنِى الجَسَدَ ؛(1)

 

    حسد، بدن را فرسوده و عليل مى‏كند.

غررالحكم، ح 943 .

 

 

*******************

 

       امام على عليه‏السلام :

 

        اَ لْمُريبُ اَبَدا عَليلٌ؛(1)

 

        آدم بدبين، هميشه بيمار است.

         غررالحكم، ح 839 .

 

**************************

-امام صادق عليه‏السلام :

 

ايّاكَ وَ الْمِراءَ، فَاِنَّهُ يُحْبِطُ عَمَلَكَ وَ ايّاكَ وَ الْجِدالَ، فَاِنَّهُ يوبِقُكَ وَ ايّاكَ وَ كَثْرَةَ الْخُصوماتِ فَاِنَّها تُبْعِدُكَ مِنَ اللّه‏ِ ؛(1)

از بگو مگو خوددارى كن، زيرا كه اين كار، عملت را نابود مى‏كند. از جدل و ستيز هم خوددارى كن؛ زيرا كه تو را هلاك مى‏سازد و از دشمنى زياد كناره بگير؛ چه اين‏كه چنين كارى تو را از خدا دور مى‏كند.

تحف العقول، ص 309.

 

 

 

***********************

 

 

-لقمان حكيم عليه‏السلام :

 

يَا بُنَىَّ اِذَا امتَلأََتِ المَعِدَةُ نَامَتِ الفِكْرَةُ وَ خَرِسَتِ الحِكْمَةُ وَ قَعَدَتِ الاَعضَاءُ عَنِ العِبادَةِ؛(1)

 

فرزندم هرگاه شكم پر شود، فكر به خواب مى‏رود و حكمت، از كار مى‏افتد و اعضاى بدن از عبادت باز مى‏مانند.

مجموعه ورام، ج 1، ص 102 .

 

 *********************8

-امام صادق عليه‏السلام :

 

اَوَّلُ النَّظَرَةِ لَكَ وَ الثّانيَةُ عَلَيْكَ وَ لا لَكَ وَ الثّالِثَةُ فيهَا الْهَلاكُ؛(1)

 

نگاه اول [ناخودآگاه به نامحرم] براى تو [حلال[ است و نگاه دوم ممنوع است و حرام و نگاه سوم، هلاكت‏بار است.

 

من لايحضره الفقيه، ج 3، ص 474، ح 4658.

 

****************************8امام على عليه‏السلام :

 

صيانَةُ الْمَرْاَةِ اَنـْعَمُ لِحالِها وَ اَدْوَمُ لِجَمالِها؛(1)

 

محفوظ بودن زن، براى سلامتى‏اش مفيدتر است و زيبايى او را با دوام‏تر مى‏كند.

 

غررالحكم، ح 5820 .

*************************

 

امام على عليه‏السلام :

 

قَدْ خاطَرَ بِنَفْسِهِ مَنِ اسْتَغْنى بِرَأيِهِ؛(1)

 

هر كس خود را، از رأى و نظر ديگران بى‏نياز بداند، خودش را به خطر انداخته است.

 

من لايحضره الفقيه، ج 4، ص 388، ح 5834 .

 

*********************888

 

-امام على عليه‏السلام :

 

اَعْجَبُ ما فِى الاِْنْسانِ قَلْبُهُ وَ لَهُ مَوارِدُ مِنَ الْحِكْمَةِ وَ اَضْدادٌ مِنْ خِلافِها فَاِنْ سَنَحَ لَهُ الرَّجاءُ اَذَ لَّهُ الطَّمَعُ وَ اِنْ هاجَ بِهِ الطَّمَعُ اَهْلَكَهُ الْحِرْصُ وَ اِنْ مَلَكَهُ الْيَأسُ قَتَلَهُ الاَْسَفُ... فَكُلُّ تَقْصيرٍ بِهِ مُضِرٌّ وَ كُلُّ اِفْراطٍ بِهِ مُفْسِدٌ؛(1)

 

مام على عليه‏السلام :

 

شگفت‏ترين عضو انسان قلب اوست و قلب مايه‏هايى از حكمت و ضد حكمت دارد. اگر آرزو به آن دست دهد، طمع خوارش مى‏گرداند و اگر طمع در آن سر بركشد، حرص نابودش مى‏كند و اگر نااميدى بر آن مسلّط شود، اندوه، او را مى‏كُشد... هر كوتاهى برايش زيانبار است و هر زياده‏روى برايش تباهى آفرين.

 

علل الشرايع، ص 109، ح 7 .

 

***************************

 

-پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

 

فِى الاِْنْسانِ مُضْغَةٌ اِذا هىَ سَلِمَتْ وَ صَحَّتْ سَلِمَ بِها سائرُ الْجَسَدِ، فَاذا سَقِمَتْ سَقِمَ بِها سائرُ الْجَسَدِ وَ فَسَدَ، وَ هِىَ الْقَلْبُ؛(1)

 

در انسان پاره گوشتى است كه اگر آن سالم و درست باشد، ديگر اعضاى بدنش هم با آن سالم مى‏شوند و هرگاه آن بيمار شود، ديگر اعضاى بدنش بيمار و فاسد مى‏گردند. آن پاره گوشت، قلب است.

 

خصال، ص 31، ح 109 .

 

 

***************

 

-امام صادق عليه‏السلام :

 

اَرْوَحُ الرَّوْحِ اَلْيَأسُ مِنَ النّاسِ؛(1)

 

بهترين راحتى و آسودگى، بى‏توقعى از مردم است.

 

كافى ، ج 8، ص 243، ح 337 .

 

 

 

 

احادیث و روایات

1 ـ قالَ الاْمامُ علىّ بن أبي طالِب أميرُ الْمُؤْمِنينَ (عَلَيْهِ السلام) :
إغْتَنِمُوا الدُّعاءَ عِنْدَ خَمْسَةِ مَواطِنَ: عِنْدَ قِرائَةِ الْقُرْآنِ، وَ عِنْدَ الاْذانِ، وَ عِنْدَ نُزُولِ الْغَيْثِ، وَ عِنْدَ الْتِقاءِ الصَفَّيْنِ لِلشَّهادَةِ، وَ عِنْدَ دَعْوَةِ الْمَظْلُومِ، فَاِنَّهُ لَيْسَ لَها حِجابٌ دوُنَ الْعَرْشِ


حضرت امير المومنين امام علي (عليه السلام) فرمود: پنج موقع را براى دعا و حاجت خواستن غنيمت شماريد:
موقع تلاوت قرآن، موقع اذان، موقع بارش باران، موقع جنگ و جهاد ـ فى سبيل اللّه ـ موقع ناراحتى و آه كشيدن مظلوم. در چنين موقعيت ها مانعى براى استجابت دعا نيست.


2ـ قالَ(عليه السلام): اَلْعِلْمُ وِراثَةٌ كَريمَةٌ، وَ الاْدَبُ حُلَلٌ حِسانٌ، وَ الْفِكْرَةُ مِرآةٌ صافِيَةٌ، وَ الاْعْتِذارُ مُنْذِرٌ ناصِحٌ، وَ كَفى بِكَ أَدَباً تَرْكُكَ ما كَرِهْتَهُ مِنْ غَيْرِكَ

فرمود: علم; ارثيه اى با ارزش، و ادب; زيورى نيكو، و انديشه; آئينه اى صاف، و پوزش خواستن; هشدار دهنده اى دلسوز خواهد بود. و براى با أدب بودنت همين بس كه آنچه براى خود دوست ندارى، در حقّ ديگران روا نداشته باشى.


3ـ قالَ(عليه السلام): اَلـْحَقُّ جَديدٌ وَ إنْ طالَتِ الاْيّامُ، وَ الْباطِلُ مَخْذُولٌ وَ إنْ نَصَرَهُ أقْوامٌ
فرمود: حقّ و حقيقت در تمام حالات جديد و تازه است گر چه مدّتى بر آن گذشته باشد. و باطل هميشه پست و بى أساس است گر چه افراد بسيارى از آن حمايت كنند.


4ـ قالَ(عليه السلام): اَلدُّنْيا تُطْلَبُ لِثَلاثَةِ أشْياء: اَلْغِنى، وَ الْعِزِّ، وَ الرّاحَةِ، فَمَنْ زَهِدَ فيها عَزَّ، وَ مَنْ قَنَعَ إسْتَغْنى، وَ مَنْ قَلَّ سَعْيُهُ إسْتَراحَ

فرمود: دنيا و اموال آن، براى سه هدف دنبال مى شود: بى نيازى، عزّت و شوكت، آسايش و آسوده بودن. هر كه زاهد باشد; عزيز و با شخصيّت است، هر كه قانع باشد; بى نياز و غنى گردد، هر كه كمتر خود را در تلاش و زحمت قرار دهد; هميشه آسوده و در آسايش است.


5ـ قالَ(عليه السلام): لَوْ لاَ الدّينُ وَ التُّقى، لَكُنْتُ أدْهَى الْعَرَبِ
فرمود: چنانچه دين دارى و تقواى الهى نمى بود، هر آينه سياستمدارترين افراد بودم ـ ولى دين و تقوا مانع سياست بازى مى شود ـ .


6ـ قالَ(عليه السلام): اَلْمُلُوكُ حُكّامٌ عَلَى النّاسِ، وَ الْعِلْمُ حاكِمٌ عَلَيْهِمْ، وَ حَسْبُكَ مِنَ الْعِلْمِ أنْ تَخْشَى اللّهَ، وَ حَسْبُكَ مِنَ الْجَهْلِ أنْ تَعْجِبَ بِعِلْمِكَ
فرمود: ملوك بر مردم حاكم هستند و علم بر تمامى ايشان حاكم خواهد بود، تو را در علم كافى است كه از خداوند ترسناك باشى; و به دانش و علم خود باليدن، بهترين نشانه نادانى است.


7ـ قالَ(عليه السلام): ما مِنْ يَوْم يَمُرُّ عَلَى ابْنِ آدَم إلاّ قالَ لَهُ ذلِكَ الْيَوْمُ: يَابْنَ آدَم أنَا يَوُمٌ جَديدٌ وَ أناَ عَلَيْكَ شَهيدٌ.
فَقُلْ فيَّ خَيْراً، وَ اعْمَلْ فيَّ خَيْرَاً، أشْهَدُ لَكَ بِهِ فِى الْقِيامَةِ، فَإنَّكَ لَنْ تَرانى بَعْدَهُ أبَداً
فرمود: هر روزى كه بر انسان وارد شود، گويد: من روز جديدى هستم، من بر اعمال و گفتار تو شاهد مى باشم. سعى كن سخن خوب و مفيد بگوئى، كار خوب و نيك انجام دهى. من در روز قيامت شاهد اعمال و گفتار تو خواهم بود. و بدان امروز كه پايان يابد ديگر مرا نخواهى ديد و قابل جبران نيست.


8ـ قالَ(عليه السلام): فِى الْمَرَضِ يُصيبُ الصَبيَّ، كَفّارَةٌ لِوالِدَيْهِ
فرمود: مريضى كودك، كفّاره گناهان پدر و مادرش مى باشد.


9ـ قالَ(عليه السلام): الزَّبيبُ يَشُدُّ الْقَلْبِ، وَ يُذْهِبُ بِالْمَرَضِ، وَ يُطْفِىءُ الْحَرارَةَ، وَ يُطيِّبُ النَّفْسَ
فرمود: خوردن مويز ـ كشمش سياه ـ قلب را تقويت، مرض ها را برطرف، و حرارت بدن را خاموش، و روان را پاك مى گرداند.

10ـ قالَ(عليه السلام): أطْعِمُوا صِبْيانَكُمُ الرُّمانَ، فَإنَّهُ اَسْرَعُ لاِلْسِنَتِهِمْ
فرمود: به كودكان خود أنار بخورانيد تا زبانشان بهتر و زودتر باز شود.


11ـ قالَ(عليه السلام): أطْرِقُوا أهاليكُمْ فى كُلِّ لَيْلَةِ جُمْعَة بِشَيْء مِنَ الْفاكِهَةِ، كَيْ يَفْرَحُوا بِالْجُمْعَةِ
فرمود: در هر شب جمعه همراه با مقدارى ميوه ـ يا شيرينى،... ـ بر اهل منزل و خانواده خود وارد شويد تا موجب شادمانى آن ها در جمعه گردد.

12ـ قالَ(عليه السلام): كُلُوا ما يَسْقُطُ مِنَ الْخوانِ فَإنَّهُ شِفاءٌ مِنْ كُلِّ داء بِإذْنِ اللّهِ عَزَّوَجَلَّ، لِمَنْ اَرادَ أنْ يَسْتَشْفِيَ بِهِ
فرمود: آنچه اطراف ظرف غذا و سفره مى ريزد جمع كنيد و بخوريد، كه همانا هركس آن ها را به قصد شفا ميل نمايد، به اذن حق تعالى شفاى تمام دردهاى او خواهد شد.


13ـ قالَ(عليه السلام):لا ينبغى للعبد ان يثق بخصلتين: العافية و الغنى، بَيْنا تَراهُ مُعافاً اِذْ سَقُمَ، وَ بَيْنا تَراهُ غنيّاً إذِ افْتَقَرَ


فرمود: سزاوار نيست كه بنده خدا، در دوران زندگى به دو خصوصيّت اعتماد كند و به آن دلبسته باشد: يكى عافيت و تندرستى و ديگرى ثروت و بى نيازى است. زيرا چه بسا در حال صحّت و سلامتى مى باشد ولى ناگهان انواع مريضى ها بر او عارض مى گردد و يا آن كه در موقعيّت و امكانات خوبى است، ناگهان فقير و بيچاره مى شود، ـ پس بدانيم كه دنيا و تمام امكانات آن بى ارزش و بىوفا خواهد بود و تنها عمل صالح مفيد و سودبخش مى باشد ـ .

14ـ قالَ(عليه السلام): لِلْمُرائى ثَلاثُ عَلامات: يَكْسِلُ إذا كانَ وَحْدَهُ، وَ يَنْشطُ إذاكانَ فِى النّاسِ، وَ يَزيدُ فِى الْعَمَلِ إذا أُثْنِىَ عَلَيْهِ، وَ يَنْقُصُ إذا ذُمَّ

فرمود: براى رياكار سه نشانه است: در تنهائى كسل و بى حال، در بين مردم سرحال و بانشاط مى باشد. هنگامى كه او را تمجيد و تعريف كنند خوب و زياد كار مى كند و اگر انتقاد شود سُستى و كم كارى مى كند.

15ـ قالَ(عليه السلام): اَوْحَى اللّهُ تَبارَكَ وَ تَعالى إلى نَبيٍّ مِنَ الاْنْبياءِ: قُلْ لِقَوْمِكَ لا يَلْبِسُوا لِباسَ أعْدائى، وَ لا يَطْعَمُوا مَطاعِمَ أعْدائى، وَ لا يَتَشَكَّلُوا بِمَشاكِلِ أعْدائى، فَيَكُونُوا أعْدائى
فرمود: خداوند تبارك و تعالى بر يكى از پيامبرانش وحى فرستاد : به امّت خود بگو: لباس دشمنان مرا نپوشند و غذاى دشمنان مرا ميل نكنند و هم شكل دشمنان من نگردند، وگرنه ايشان هم دشمن من خواهند بود.

16ـ قالَ(عليه السلام): اَلْعُقُولُ أئِمَّةُ الأفْكارِ، وَ الاْفْكارُ أئِمَّةُ الْقُلُوبِ، وَ الْقُلُوبُ أئِمَّةُ الْحَواسِّ، وَ الْحَواسُّ أئِمَّةُ الاْعْضاءِ

فرمود: عقل هر انسانى پيشواى فكر و انديشه اوست; و فكر پيشواى قلب و درون او خواهد بود; و قلب پيشواى حوّاس پنج گانه مى باشد، و حوّاس پيشواى تمامى اعضاء و جوارح است.

17ـ قالَ(عليه السلام): تَفَضَّلْ عَلى مَنْ شِئْتَ فَأنْتَ أميرُهُ، وَ اسْتَغِْنِ عَمَّنْ شِئْتَ فَأنْتَ نَظيرُهُ، وَ افْتَقِرْ إلى مَنْ شِئْتَ فَأنْتَ أسيرُهُ


فرمود: بر هر كه خواهى نيكى و احسان نما، تا رئيس و سرور او گردى; و از هر كه خواهى بى نيازى جوى تا همانند او باشى. و خود را نيازمند هر كه خواهى بدان ـ و از او تقاضاى كمك نما ـ تا اسير او گردى.


18ـ قالَ(عليه السلام): أعَزُّ الْعِزِّ الْعِلْمُ، لاِنَّ بِهِ مَعْرِفَةُ الْمَعادِ وَ الْمَعاشِ، وَ أذَلُّ الذُّلِّ الْجَهْلُ، لاِنَّ صاحِبَهُ أصَمُّ، أبْكَمٌ، أعْمى، حَيْرانٌ


فرمود: عزيزترين عزّت ها علم و كمال است، براى اين كه شناخت معاد و تأمين معاشِ انسان، به وسيله آن انجام مى پذيرد. و پست ترين ذلّت ها جهل و نادانى است، زيرا كه صاحبش هميشه در كرى و لالى و كورى مى باشد و در تمام امور سرگردان خواهد بود.


19ـ قالَ(عليه السلام): جُلُوسُ ساعَة عِنْدَ الْعُلَماءِ أحَبُّ إلَى اللّهِ مِنْ عِبادَةِ ألْفِ سَنَة، وَ النَّظَرُ إلَى الْعالِمِ أحَبُّ إلَى اللّهِ مِنْ إعْتِكافِ سَنَة فى بَيْتِ اللّهِ، وَ زيارَةُ الْعُلَماءِ أحَبُّ إلَى اللّهِ تَعالى مِنْ سَبْعينَ طَوافاً حَوْلَ الْبَيْتِ، وَ أفْضَلُ مِنْ سَبْعينَ حَجَّة وَ عُمْرَة مَبْرُورَة مَقْبُولَة، وَ رَفَعَ اللّهُ تَعالى لَهُ سَبْعينَ دَرَجَةً، وَ أنْزَلَ اللّهُ عَلَيْهِ الرَّحْمَةَ، وَ شَهِدَتْ لَهُ الْمَلائِكَةُ: أنَّ الْجَنَّةَ وَ جَبَتْ لَهُ
فرمود: يك ساعت در محضر علماء نشستن ـ كه انسان را به مبدأ و معاد آشنا سازند ـ از هزار سال عبادت نزد خداوند محبوب تر خواهد بود. توجّه و نگاه به عالِم از إعتكاف و يك سال عبادت ـ مستحبّى ـ در خانه خدا بهتر است. زيارت و ديدار علماء، نزد خداوند از هفتاد مرتبه طواف اطراف كعبه محبوب تر خواهد بود، و نيز افضل از هفتاد حجّ و عمره قبول شده مى باشد. همچنين خداوند او را هفتاد مرحله ترفيعِ درجه مى دهد و رحمت و بركت خود را بر او نازل مى گرداند، و ملائكه شهادت مى دهند به اين كه او اهل بهشت است.


20ـ قالَ(عليه السلام): يَا ابْنَ آدَم، لا تَحْمِلْ هَمَّ يَوْمِكَ الَّذى لَمْ يَأتِكَ عَلى يَوْمِكَ الَّذى أنْتَ فيهِ، فَإنْ يَكُنْ بَقِيَ مِنْ أجَلِكَ، فَإنَّ اللّهَ فيهِ يَرْزُقُكَ

فرمود: اى فرزند آدم، غُصّه رزق و آذوقه آن روزى كه در پيش دارى و هنوز نيامده است نخور، زيرا چنانچه زنده بمانى و عمرت باقى باشد خداوند متعال روزىِ آن روز را هم مى رساند.


21ـ قالَ(عليه السلام): قَدْرُ الرَّجُلِ عَلى قَدْرِ هِمَّتِهِ، وَ شُجاعَتُهُ عَلى قَدْرِ نَفَقَتِهِ، وَ صِداقَتُهُ عَلى قَدْرِ مُرُوَّتِهِ، وَ عِفَّتُهُ عَلى قَدْرِ غِيْرَتِهِ
فرمود: ارزش هر انسانى به قدر همّت اوست، و شجاعت و توان هر شخصى به مقدار گذشت و احسان اوست، و درستكارى و صداقت او به قدر جوانمردى اوست، و پاكدامنى و عفّت هر فرد به اندازه غيرت او خواهد بود.


22ـ قالَ(عليه السلام): مَنْ شَرِبَ مِنْ سُؤْرِ أخيهِ تَبَرُّكاً بِهِ، خَلَقَ اللّهُ بَيْنَهُما مَلِكاً يَسْتَغْفِرُ لَهُما حَتّى تَقُومَ السّاعَةُ
فرمود: كسى كه دهن خورده برادر مؤمنش را به عنوان تبرّك ميل نمايد، خداوند متعال ملكى را مأمور مى گرداند تا براى آن دو نفر تا روز قيامت طلب آمرزش و مغفرت نمايد.


23ـ قالَ(عليه السلام): لا خَيْرَ فِى الدُّنْيا إلاّ لِرَجُلَيْنِ: رَجَلٌ يَزْدادُ فى كُلِّ يَوْم إحْساناً، وَ رَجُلٌ يَتَدارَكُ ذَنْبَهُ بِالتَّوْبَةِ، وَ أنّى لَهُ بِالتَّوْبَةِ، وَالله لَوْسَجَدَ حَتّى يَنْقَطِعَ عُنُقُهُ ما قَبِلَ اللهُ مِنْهُ إلاّ بِوِلايَتِنا أهْلِ الْبَيْتِ
فرمود: خير و خوبى در دنيا وجود ندارد مگر براى دو دسته: دسته اوّل آنان كه سعى نمايند در هر روز، نسبت به گذشته كار بهترى انجام دهند. دسته دوّم آنان كه نسبت به خطاها و گناهان گذشته خود پشيمان و سرافكنده گردند و توبه نمايند، و توبه كسى پذيرفته نيست مگر آن كه با اعتقاد بر ولايت ما اهل بيت عصمت و طهارت باشد.


24ـ قالَ(عليه السلام): عَجِبْتُ لاِبْنِ آدَم، أوَّلُهُ نُطْفَةٌ، وَ آخِرُهُ جيفَةٌ، وَ هُوَ قائِمٌ بَيْنَهُما وِعاءٌ لِلْغائِطِ، ثُمَّ يَتَكَبَّرُ

فرمود: تعجبّ مى كنم از كسى كه اوّلش قطره اى آب ترش شده و عاقبتش لاشه اى متعفّن ـ بد بو ـ خواهد بود و خود را ظرف فضولات قرار داده است، با اين حال تكبّر و بزرگ منشى هم مى نمايد.


25ـ قالَ(عليه السلام): إيّاكُمْ وَ الدَّيْن، فَإنَّهُ هَمٌّ بِاللَّيْلِ وَ ذُلٌّ بِالنَّهارِ
فرمود: از گرفتن نسيه و قرض، خود را برهانيد، چون كه سبب غم و اندوه شبانه و ذلّت و خوارى در روز خواهد گشت.


26ـ قالَ(عليه السلام): إنَّ الْعالِمَ الْكاتِمَ عِلْمَهُ يُبْعَثُ أنْتَنَ أهْلِ الْقِيامَةِ، تَلْعَنُهُ كُلُّ دابَّة مِنْ دَوابِّ الاْرْضِ الصِّغارِ

فرمود: آن عالم و دانشمندى كه علم خود را ـ در بيان حقايق ـ براى ديگران كتمان كند، روز قيامت با بدترين بوها محشور مى شود و مورد نفرت و نفرين تمام موجودات قرار مى گيرد.


27ـ قالَ(عليه السلام): يا كُمَيْلُ، قُلِ الْحَقَّ عَلى كُلِّ حال، وَوادِدِ الْمُتَّقينَ، وَاهْجُرِ الفاسِقينَ، وَجانِبِ المُنافِقينَ، وَلاتُصاحِبِ الخائِنينَ
فرمود: در هر حالتى حقّ را بگو و مدافع آن باش، دوستى و معاشرت با پرهيزگاران را ادامه ده، و از فاسقين و معصيت كاران كناره گيرى كن، و از منافقان دورى و فرار كن، و با خيانتكاران همراهى و هم نشينى منما.


28ـ قالَ(عليه السلام): فى وَصيَّتِهِ لِلْحَسَنِ (عليه السلام): سَلْ عَنِ الرَّفيقِ قَبْلَ الطَّريقِ، وَعَنِ الْجارِ قَبْلَ الدّارِ

ضمن سفارشى به فرزندش امام حسن (عليه السلام) فرمود: پيش از آن كه بخواهى مسافرت بروى، رفيق مناسب راه را جويا باش، و پيش از آن كه منزلى را تهيّه كنى همسايگان را بررسى كن كه چگونه هستند.

29ـ قالَ(عليه السلام): اِعْجابُ الْمَرْءِ بِنَفْسِهِ دَليلٌ عَلى ضَعْفِ عَقْلِهِ
فرمود: فخر كردن انسان به خودش، نشانه كم عقلى او مى باشد.

30ـ قالَ(عليه السلام): أيُّهَا النّاسُ، إِيّاكُمْ وُحُبَّ الدُّنْيا، فَإِنَّها رَأْسُ كُلِّ خَطيئَة، وَبابُ كُلِّ بَليَّة، وَداعى كُلِّ رَزِيَّة
فرمود: اى گروه مردم، نسبت به محبّت و علاقه به دنيا مواظب باشيد، چون كه علاقه و محبّت به دنيا اساس هر خطا و انحرافى است، و دروازه هر بلا و گرفتارى است، و نزديك كننده هر فتنه و آشوب; و نيز آورنده هر مصيبت و مشكلى است.


31ـ قالَ(عليه السلام): السُّكْرُ أرْبَعُ السُّكْراتِ: سُكْرُ الشَّرابِ، وَسُكْرُ الْمالِ، وَسُكْرُ النَّوْمِ، وَسُكْرُ الْمُلْكِ

فرمود: مستى در چهار چيز است: مستى از شراب (و خمر)، مستى مال و ثروت، مستى خواب، مستى رياست و مقام.


32ـ قالَ(عليه السلام): أللِّسانُ سَبُعٌ إِنْ خُلِّيَ عَنْهُ عَقَرَ
فرمود: زبان، همچون درّنده اى است كه اگر آزاد باشد زخم و جراحت (سختى به جسم و ايمان) خواهد زد.


33ـ قالَ(عليه السلام): يَوْمُ الْمَظْلُومِ عَلَى الظّالِمِ أشَدُّ مِنْ يَوْمِ الظّالِمِ عَلَى الْمَظْلُومِ
فرمود: روز داد خواهى مظلوم بر عليه ظالم سخت تر است از روزى كه ظالم ستم بر مظلوم مى كند.


34ـ قالَ(عليه السلام): فِى الْقُرْآنِ نَبَأُ ما قَبْلَكُمْ، وَخَبَرُ ما بَعْدَكُمْ، وَحُكْمُ ما بَيْنِكُمْ
فرمود: قرآن احوال گذشتگان، و أخبار آينده را در بردارد، و شرح وظايف شما را بيان كرده است.


35ـ قالَ(عليه السلام): نَزَلَ الْقُرْآنُ أثْلاثاً، ثُلْثٌ فينا وَفى عَدُوِّنا، وَثُلْثٌ سُنَنٌ وَ أمْثالٌ، وَثُلْثٌ فَرائِض وَأحْكامٌ.
فرمود: نزول قرآن بر سه قسمت است: يك قسمت آن درباره اهل بيت عصمت و طهارت : و دشمنان و مخالفان ايشان; و قسمت ديگر آن، اخلاقيّات و ضرب المثلها; و قسمت سوّم در بيان واجبات و احكام إلهى مى باشد.


36ـ قالَ(عليه السلام): ألْمُؤْمِنُ نَفْسُهُ مِنْهُ فى تَعَب، وَالنّاسُ مِنْهُ فى راحَة.

فرمود: مؤمن آن كسى است كه خود را به جهت رفاه مردم در زحمت بيندازد و ديگران از او در أمنيّت و آسايش باشند.


37ـ قالَ(عليه السلام): كَتَبَ اللّهُ الْجِهادَ عَلَى الرِّجالِ وَالنِّساءِ، فَجِهادُ الرَّجُلِ بَذْلُ مالِهِ وَنَفْسِهِ حَتّى يُقْتَلَ فى سَبيلِ اللّه،
وَجِهادُ الْمَرْئَةِ أنْ تَصْبِرَ عَلى ماتَرى مِنْ أذى زَوْجِها وَغِيْرَتِهِ.


فرمود: خداوند جهاد را بر مردان و زنان لازم دانسته است. پس جهاد مرد، آن است كه از مال و جانش بگذرد تا جائى كه در راه خدا كشته و شهيد شود. و جهاد زن آن است كه در مقابل زحمات و صدمات شوهر و بر غيرت و جوانمردى او صبر نمايد.


38ـ قالَ(عليه السلام): فى تَقَلُّبِ الاْحْوالِ عُلِمَ جَواهِرُ الرِّجالِ.
فرمود: در تغيير و دگرگونى حالات و حوادث، فطرت و حقيقت اشخاص شناخته مى شود.


39ـ قالَ(عليه السلام): إنّ الْيَوْمَ عَمَلٌ وَلا حِسابَ، وَغَداً حِسابٌ وَ لا عَمَل.
فرمود: امروزه - در دنيا - زحمت و فعاليّت، بدون حساب است و فرداى قيامت، حساب و بررسى اعمال و دريافت پاداش است.


40ـ قالَ(عليه السلام): إتَّقُوا مَعَاصِيَ اللّهِ فِى الْخَلَواتِ فَإنَّ الشّاهِدَ هُوَ الْحاكِم.
فرمود: دورى و اجتناب كنيد از معصيت هاى إلهى، حتّى در پنهانى، پس به درستى كه خداوند شاهد اعمال و نيّات است; و نيز او حاكم و قاضى خواهد بود.

احادیث و روایات

امام صادق عليه‏السلام :

عَلَيكَ بِالأَحداثِ فَإِنَّهُم أسرَعُ إلى كُلِّ خَيرٍ ؛(1)

جوانان را درياب، زيرا كه آنان سريع‏تر به كارهاى خير روى مى‏آورند.


كافى، ج 8، ص 93، ح 66 .




امام على عليه‏السلام :

فى وَصِيَّتِهِ لاِبْنِهِ الحَسَنِ عليه‏السلام اِنَّما قَلْبُ الْحَدَثِ كَالاَْرضِ الخاليَةِ ما اُ لْقىَ فيها مِنْ شَىْ‏ءٍ قَبِلَتْهُ فَبادَرتُكَ بِالاَْدَبِ قَبْلَ اَنْ يَقْسُوَ قَلْبُكَ وَيَشْتَغِلَ لُبُّكَ ؛(1)

امام على عليه‏السلام :

در وصيّت به فرزندش امام حسن عليه‏السلام : دل جوان ، مانند زمين كشت‏ناشده است . آنچه در آن افكنده شود، مى‏پذيرد . از اين رو ، پيش از آن‏كه دلت سخت گردد و خِرَدَت سرگرم شود ، به تربيت تو همت گماشتم

نهج البلاغة ، از نامه 31 .



پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

اوصيكُمْ بِالشُّبّانِ خَيْرا فَاِنَّهُمْ اَرَقُّ اَفـْئِدَةً اِنَّ اللّه‏َ بَعَثَنى بَشيرا وَ نَذيرا فَحالَـفَنِى الشُّبّانُ وَ خالَفَنِى الشُّيوخُ، ثُمَّ قَرَاَ «فَطالَ عَلَيْهِمُ الاَْمَدُ فَقَسَتْ قُلوبُهُمْ»؛(1)

پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

شما را به نيكى با جوانان سفارش مى‏كنم، چرا كه آنان، دل‏هاى رقيق‏ترى دارند، به راستى كه خداوند، مرا بشارت دهنده و هشدار دهنده برانگيخت، جوانان با من هم پيمان شدند و پيران با من به مخالفت برخاستند. آن‏گاه اين آيه را خواندند: «و عمر آنان به درازا كشيد و دل‏هايشان سخت گرديد».

سفينة البحار، ج 2، ص 176.




پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

مَنْ تَعَلَّمَ فى شَبابِهِ كانَ بِمَنْزِلَةِ الْوَشْمِ فِى الْحَجَرِ وَ مَن تَعَلَّمَ وَ هُوَ كَبيرٌ كانَ بِمَنْزِلَةِ الْكِتابِ عَلى وَجْهِ الْماءِ ؛(1)

هر كس در جوانى‏اش بياموزد ، آموخته‏اش مانند نقش بر سنگ است و هر كس در بزرگ‏سالى بياموزد، مانند نوشتن بر روى آب است .


نوادر راوندى ، ص 132، ح 169 .




امام باقر عليه‏السلام :

كانَ اَبى زَيْنُ الْعابِدينَ عليه‏السلام اِذا نَظَرَ اِلَى الشَّبابِ الَّذينَ يَطْـلُبونَ الْعِلْمَ اَدْناهُمْ اِلَيْهِ وَ قالَ : مَرحَبا بِكُمْ اَ نْتُمْ وَدائِعُ الْعِلْمِ وَ يوشِكُ اِذْ اَ نْتُمْ صِغارُ قَوْمٍ اَنْ تَـكونوا كِبارَ آخَرينَ ؛(1)



امام باقر عليه‏السلام :

پدرم [امام] زين‏العابدين عليه‏السلام ، هر گاه به جوانانى كه دانش مى‏اندوختند ، مى‏نگريست ، آنان را به خود نزديك مى‏كرد و مى‏فرمود : آفرين بر شما كه امانت‏هاى [مردم براى آموختن [دانشيد و به‏زودى شما كم‏سالان جامعه ، بزرگان جامعه‏اى ديگر مى‏شويد .

الدر النظيم فى مناقب الائمة اللهاميم ، ص 587 .


پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

يا عَلىُّ بادِر بِاَرْبَعٍ قَبْلَ اَرْبَعٍ : شَبابِكَ قَبْلَ هَرَمِكَ وَ صِحَّتِكَ قَبْلَ سُقْمِكَ وَ غِناكَ قَبْلَ فَقْرِكَ ، وَ حَياتِكَ قَبْلَ مَوْتِكَ ؛(1)

اى على! چهار چيز را پيش از چهار چيز درياب : جوانى‏ات را پيش از پيرى؛ و سلامتى‏ات را پيش از بيمارى؛ و ثروتت را پيش از فقر و زندگى‏ات را پيش از مرگ .


من لا يحضره الفقيه ، ج 4، ص 357، ح 5762 .


امام على عليه‏السلام :

في قَولِ اللّه‏ِ عَزَّوَجَلَّ «وَ لاَ تَنسَ نَصيبَكَ مِنَ الدُّنْيا» : لا تَنْسَ صِحَّتَكَ وَ قُوَّتَكَ وَ فَراغَكَ وَ شَبابَكَ وَ نَشاطَكَ اَنْ تَطْلُبَ بِهَا الآْخِرَةَ ؛(1)

درباره آيه سهم خود را از دنيا فراموش مكن : [يعنى] سلامتى ، توانايى ، فرصت ، جوانى و شادابى‏ات را فراموش مكن ، تا با آنها ، آخرت را به دست آورى .


قصص ، آيه 77 ؛ امالى صدوق ، ص 299، ح 336 .



امام صادق عليه‏السلام :

بادِروا اَحْداثَكُمْ بِالْحَديثِ قَبْلَ اَنْ تَسْبِقَكُمْ اِلَيْهِمُ الْمُرْجِئَةُ ؛(1)

به آموختن حديث (معارف دينى) به جوانانتان ، پيش از آن‏كه منحرفين آنان را گمراه سازند، اقدام نماييد.


تهذيب الأحكام ، ج 8 ، ص 111، ح 381 .



امام على عليه‏السلام :

لا تَقْسِروا اَوْلادَكُمْ عَلى آدابِكُم ، فَاِنَّهُمْ مَخْلوقونَ لِزَمانٍ غَيْرِ زَمانِكُم؛(1)

آداب و رسوم خود را به فرزندانتان تحميل نكنيد، زيرا آنان براى زمانى غير از زمان شما آفريده شده‏اند .


شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ، ج20، ص267، ح102 .



امام على عليه‏السلام :

يا مَعْشَرَ الْفِتْيانِ، حَصِّنوا اَعْراضَكُمْ بِالاَْدَبِ وَ دينَـكُمْ بِالْعِلْمِ؛(1)

اى جوانان! آبرويتان را با ادب و دينتان را با دانش حفظ كنيد.


تاريخ يعقوبى ، ج 2، ص 210 .




پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

اَلْمؤمِنُ الْقَوىُّ خَيْرٌ وَ اَحَبُّ اِلَى اللّه‏ِ مِنَ الْمُؤمِنِ الضَّعيفِ ؛(1)

انسان با ايمان نيرومند، نزد خداوند بهتر و محبوب‏تر است از انسان با ايمان ناتوان.


صحيح مسلم ، ج 8، ص 56 .




لقمان حكيم عليه‏السلام :

يا بُنَىَّ لاتَعْدُ بَعْدَ تَقْوَى اللّه‏ِ مِنْ اَنْ تَتَّخِذَ صاحِبا صالِحا؛(1)

فرزندم! بعد از تقواى الهى، از گرفتن دوستِ شايسته نگذر.


الاخوان ، ص 110، ح 25.


امام على عليه‏السلام :

خَيْرُ اِخْوانِكَ مَنْ دَعاكَ اِلى صِدْقِ الْمَقالِ بِصِدْقِ مَقالِهِ وَ نَدَبَكَ اِلى اَفْضَلِ الاَْعْمالِ بِحُسْنِ اَعْمالِهِ؛(1)

بهترين برادرانت (دوستانت)، كسى است كه با راستگويى‏اش تو را به راستگويى دعوت كند و با اعمال نيك خود، تو را به بهترين اعمال برانگيزد.


غررالحكم، ح 5022.




پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

مَنْ اَرادَ اللّه‏ُ بِهِ خَيْرا رَزَقَهُ اللّه‏ُ خَليلاً صالحِا؛(1)

هر كس كه خداوند براى او خير بخواهد، دوستى شايسته نصيب وى خواهد نمود.


نهج الفصاحه، ح 3064.


پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

قالَ رَجُلٌ: يا رَسولَ اللّه‏ِ! ما حَقُّ ابْنى هذا؟ قالَ: تُحْسِنُ اسْمَهُ وَ اَدَبَهُ وَ تَضَعُهُ مَوْضِعا حَسَنا؛(1)

مردى به رسول خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله عرض كرد: حق اين فرزند بر من چيست؟ پيامبر فرمودند: اسم خوب برايش انتخاب كنى، به خوبى او را تربيت نمايى و به كارى مناسب و پسنديده بگمارى.


عدّة الداعى، ص 76.



امام على عليه‏السلام :

اَوْلَى الاَْشْياءِ اَنْ يَتَعَلَّمَهَا الاَْحْداثُ، الاَْشْياءُ الَّتى اِذا صاروا رِجالاً اِحْتاجوا اِلَيْها؛(1)

شايسته‏ترين چيزهايى كه جوانان بايد آنها را بياموزند، چيزهايى هستند كه در بزرگسالى به آنها نياز دارند.


شرح نهج‏البلاغه ابن ابى الحديد، ج 20، ص 333، ح 817 .


پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

يَقولُ اللّه‏ُ عَزَّوَجَلَّ : اَلشّابُّ الْمُؤمِنُ بِقَدَرى الرّاضى بِكِتابى ، اَ لْقانِعُ بِرِزْقى ، اَلتّارِكُ لِشَهْوَتِهِ مِنْ اَجلى هُوَ عِنْدى كَـبَعْضِ مَلائِكَتى ؛(1)

خداوند عزّوجلّ مى‏فرمايد : جوان معتقد به قضا و قدرم، خشنود به آنچه برايش مقدر كرده‏ام ، قانع به روزى‏ام و رهاكننده هوا و هوس به خاطر من ، در نزد من مانند يكى از فرشتگان من است.


كنز العمّال ، ح 43107 .


پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

ما مِنْ شابٍ تَزَوَّجَ فى حَداثَةِ سِنِّهِ اِلاّ عَجَّ شَيْطانُهُ : يا وَيْلَهُ ، يا وَيْلَهُ! عَصَمَ مِنّى ثُلُـثَى دينِهِ ، فَلْيَتَّقِ اللّه‏َ الْعَبدُ فِى الثُّـلُثِ الْباقى ؛(1)

هر جوانى كه در سن كم ازدواج كند ، شيطان فرياد بر مى‏آورد كه : واى برمن ، واى بر من! دو سوم دينش را از دستبرد من ، مصون نگه داشت . پس بنده بايد براى حفظ يك سومِ باقى مانده دينش ، تقواى الهى پيشه سازد .


نوادر راوندى ، ص 112 .




پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

يا مَعْشَرَ الشَّبابِ عَلَيْكُم بِالْباهِ فَاِنْ لَمْ تَسْتَطيعوهُ فَعَلَيْـكُمْ بِالصّيامِ فَاِنَّهُ وِجاؤُهُ ؛(1)

اى گروه جوانان! ازدواج كنيد . اگر نمى‏توانيد ، روزه بگيريد ، كه روزه مهارِ شهوت است .


كافى ، ج 4، ص 180، ح 2 .



امام على عليه‏السلام :

اِذَ ا احْتَجْتَ اِلَى الْمَشْوَرَةِ فى اَمْرٍ قَدْ طَرَاَ عَلَيْكَ فَاسْتَبْدِهِ بِبِدايَةِ الشُّبّانِ ، فَاِنَّهُمْ اَحَدُّ اَذْهانا وَ اَسْرَعُ حَدْسا ، ثُمَّ رُدَّهُ بَعْدَ ذالِكَ اِلى رَاْىِ الْكُهولِ وَ الشُيوخِ لِيَسْتَعْقِبوهُ وَ يُحْسِنُوا، اَلاِْخْتيارَ لَهُ ، فَاِنَّ تَجْرِبَتَهُمْ اَكْثَرُ ؛(1)

امام على عليه‏السلام :

هرگاه به مشورت نيازمند شدى ، نخست به جوانان مراجعه نما، زيرا آنان ذهنى تيزتر و حدسى سريع‏تر دارند . سپس (نتيجه) آن را به نظر ميان‏سالان و پيران برسان تا پيگيرى نموده، عاقبت آن را بسنجند و راه بهتر را انتخاب كنند، چرا كه تجربه آنان بيشتر است.

شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ، ج 20، ص 337، ح 866 .






امام على عليه‏السلام :

يَنْبَغى لِلْعاقِلِ اَنْ يَحْتَرِسَ مِنْ سُكْرِ الْمالِ وَ سُكْرِ الْقُدْرَةِ ، وَ سُكْرِ الْعِلْمِ ، وَ سُكْرِ الْمَدْحِ وَ سُكْرِ الشَّبابِ ، فَاِنَّ لِكُلِّ ذالِكَ رياحا خَبيثَةً تَسْلُبُ الْعَقْلَ وَ تَسْتَخِفُّ الْوَقارَ ؛(1)



امام على عليه‏السلام :

سزاوار است كه عاقل ، از مستى ثروت، قدرت ، دانش ، ستايش و مستى جوانى بپرهيزد، چرا كه هر يك را بادهاى پليدى است كه عقل را نابود مى‏كند و وقار و هيبت را كم مى‏نمايد .

غرر الحكم ، ح 10948 .



امام صادق عليه‏السلام :

اِعْلَمى اَنَّ الشّابَّ الْحَسَنَ الْخُلُقِ مِفْتاحٌ لِلْخَيْرِ ، مِغْلاقٌ لِلشَّرِّ وَ اِنَّ الشّابَّ الشَّحيحَ الْخُلُقِ مِغْلاقٌ لِلْخَيْرِ مِفْتاحٌ لِلشَّرِّ ؛(1)

بِدان كه جوانِ خوش‏اخلاق ، كليد خوبى‏ها و قفل بدى‏هاست و جوانِ بداخلاق ، قفل خوبى‏ها و كليد بدى‏هاست .


امالى طوسى ، ص 302، ح 598 .

پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

كانَ رَسولُ اللّه‏ِ صلى‏الله‏عليه‏و‏آله جالِساً مَعَ اَصْحابِهِ ذاتَ يَوْمٍ فَنَظَر اِلى شابٍّ ذى جَلَدٍ وَ قُوَّةٍ قَدْ بَكَّرَ يَسْعى فَقالوا : وَيْحَ هذا لَوْ كانَ شَبابُهُ وَ جَلَدُهُ في سَبيلِ اللّه‏ِ تَعالى؟ فَقالَ صلى‏الله‏عليه‏و‏آله لا تَقولوا هذا ، فَاِنَّهُ اِنْ كانَ يَسْعى عَلى نَفْسِهِ لِيَكُفَّها عَنِ الْمَسْاَ لَة وَ يُغْنيَها عَنِ النّاسِ فَهُوَ سَبيلِ اللّه‏ِ ، وَ اِنْ كانَ يَسْعى عَلى اَبَوَيْنِ ضَعيفَيْنِ اَوْ ذُرّيَّةٍ ضِعافٍ لِيُغْنيَهُمْ وَ يَـكْفيَهُمْ فَهُوَ فى سَبيلِ اللّه‏ِ و اِنْ كانَ يَسْعى تَفاخُرا وَتَـكاثُرا فَهُوَ فى سَبيلِ الشَّيطانِ ؛(1)

پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

روزى پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله ، در ميان ياران خود نشسته بودند . چشمشان به جوانى چالاك و نيرومند افتاد كه از صبحگاهان ، تلاش مى‏كرد . ياران گفتند : واى بر او! چه مى‏شد اگر جوانى و چالاكى‏اش در راه خدا بود؟ پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله فرمودند : چنين نگوييد . اگر او براى خود تلاش مى‏كند تا از مردم بى نياز شود و نزد آنان دست دراز نكند ، در راه خدا كار مى‏كند . اگر براى پدر و مادر ناتوان و يا فرزندان ناتوان خويش تلاش مى‏كند، تا آنان را بى‏نياز و زندگى‏شان را اداره كند ، كار او در راه خداست، ولى اگر براى ثروت‏اندوزى و فخر فروشى تلاش مى‏كند ، كار او در راه شيطان است .

المحجّة البيضاء ، ج 3، ص 140 .







پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

وَلّى رَسولُ اللّه‏ صلى‏الله‏عليه‏و‏آله عَتّابَ بْنَ اَسيدٍ وَ عُمُرُهُ اِحدى وَ عِشْرونَ سَنَةً اَمْرَ مَكَّةَ وَ اَمَرَهُ صلى‏الله‏عليه‏و‏آله اَنْ يُصَلّى بِالنّاسِ وَ هُوَ اَوَّلُ اَميرٍ صَلّى بِمَكَّةَ بَعْدَ الْفَتْحِ جَماعَةً (1)

ثَمّ اِلْتَفَتْ صلى‏الله‏عليه‏و‏آله لَهُ قائلاً:


يا عَتّابُ! تَدْرى عَلى مَنْ اِسْتَعَمَلْتُكَ؟!لِ مَكَّةَ: لا يَحْتَجَّ مُحْتَجُّ مِنْكُمْ فى مُخالَـفَتِهِ بِصِغَرِ سِنِّهِ فَلَيْسَ الاَْكبَرُ هُوَ الاَْفْضَلَ ، بَلِ الاَْفْضَلُ هُوَ الاَْكْبَرُ ؛(2)

پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

رسول خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله ، عتّاب بن اَسيد را ـ كه جوانى 21 ساله بود، به فرماندارى مكّه منصوب كردند و به او فرمان دادند كه امامتِ جماعت [و جمعه] مردم را نيز به عهده بگيرد و او نخستين فرماندار بعد از فتح مكه بود كه در اين شهر، نماز جماعت [و جمعه] برگزار كرد.

رسول خدا صلى‏الله‏عليه‏و‏آله ، سپس به او رو كردند و فرمودند: اى عَتّاب! مى‏دانى تو را بر جــوان چه كسانى فرماندار كرده‏ام؟ تو را بر مردم شهر خداى عزّوجلّ فرماندار كرده‏ام و البته اگر كسى بهتر از تو سراغ داشتم، او را فرماندار آنان قرار مى‏دادم. آن حضرت، سپس به اهل مكّه نوشتند: مبادا كسى در نافرمانى از او، به كم سِن بودنش استدلال كند، چرا كه بزرگ‏تر، شايسته‏تر نيست ، بلكه شايسته‏تر ، بزرگ تر است .

1 السيرة الحلبية ، ج 3، ص 59 .

2 بحار الأنوار ، ج 21، ص 123، ح 20 .




امام صادق عليه‏السلام :

لَسْتُ اُحِبُّ اَنْ اَرَى الشّابَّ مِنْـكُمْ اِلاّ غادياً فى حالَيْنِ : اِمّا عالِماً اَوْ مُتَعَلِّما ، فَاِنْ لَمْ يَفْعَلْ فَرَّطَ ، فَاِنْ فَرَّطَ ضَيَّعَ ، وَ اِنْ ضَيَّعَ اَثِمَ ، وَ اِنْ اَثِمَ سَـكَنَ النّارَ وَ الَّذى بَعَثَ مُحَمَّدا بِالْحَقِّ ؛(1)

امام صادق عليه‏السلام :

دوست ندارم جوانانِ شما را جز در دو حالت ببينم : دانشمند يا دانش‏اندوز . اگر جوانى چنين نكند ، كوتاهى كرده و اگر كوتاهى كرد ، تباه ساخته و اگر تباه ساخت ، گناه كرده است و اگر گناه كند ، سوگند به آن كس كه محمّد صلى‏الله‏عليه‏و‏آله را به حق برانگيخت ، دوزخ‏نشين خواهد شد .

امالى طوسى ، ص 303، ح 604 .





امام صادق عليه‏السلام :

مَنْ قَرَاَ الْقُرآنَ وَ هُوَ شابٌّ مُؤمِنٌ اِخْتَلَطَ الْقُرآنُ بِلَحْمِهِ وَ دَمِهِ وَ جَعَلَهُ اللّه‏ُ عَزَّوَجَلَّ مَعَ الْسَّفَرَةِ الْكِرامِ الْبَرَرَةِ ، وَ كانَ الْقُرآنُ حَجيزا عَنْهُ يَوْمَ الْقيامَةِ ؛(1)

امام صادق عليه‏السلام :

هر جوان مؤمنى كه در جوانى قرآن تلاوت كند ، قرآن با گوشت و خونش مى‏آميزد و خداوند عزّوجلّ او را با فرشتگان بزرگوار و نيك قرار مى‏دهد و قرآن نگهبان او در روز قيامت ، خواهد بود .



كافى ، ج 2، ص 603 ، ح 4 .





امام على عليه‏السلام :

مُرُوا الاَحْداثَ بِالْمِراءِ وَ الْجِدالِ وَ الْـكُهولَ بِالْفِكَرِ وَ الشُّيوخَ بِالصَّمْتِ ؛(1)

جوانان را به مباحثه و مناظره ، و ميان‏سالان را به انديشيدن ، و پيران را به سكوت ، فرمان دهيد .


شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ، ج 20، ص 285، ح 260 .


امام على عليه‏السلام :

اَرْبَعَةُ اَشْياءَ لا يَعْرِفُ قَدْرَها اِلاّ اَرْبَعَةٌ : اَلشَّبابُ لا يَعْرِفُ قَدْرَهُ اِلاَّ الشُّيوخُ وَالْعافيَةُ لا يَعْرِفُ قَدْرَها اِلاّ اَهْلُ الْبَلاءِ وَ الصِّحَةُ لا يَعْرِفُ قَدْرَها اِلاَّ الْمَرضى وَ الْحَياةُ لا يَعْرِفُ قَدْرَها اِلاَّ الْمَوْتى ؛(1)

ارزش چهار چيز را جز چهار گروه نمى‏شناسند : جوانى را جز پيران، آسايش را جز گرفتاران، سلامتى را جز بيماران و زندگى را جز مردگان .


مواعظ العدديّه ، ص 275 .




امام على عليه‏السلام :

اَصْحابُ الْمَهْدىِّ شَبابٌ لا كُهولٌ فيهِم اِلاّ مِثْلَ كُحْلِ الْعَيْنِ وَ الْمِلحِ فِى الزّادِ وَ اَقَلُّ الزّادِ الْمِلْحُ؛(1)

ياران مهدى(عج) جوان‏اند و كهن‏سالان در ميان آنان كم‏اند ، مانند سُرمه در چشم و نمك در زاد و توشه ، كه كمترين قسمت توشه ، نمك است .


الغيبة طوسى ، ص 476، ح 501 .



پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

خَيْرُ شَبابِكُمْ مَنْ تَزَيّا بِزِىِّ كُهولِكُمْ وَ شَرُّ كُهولِكُمْ مَنْ تَزَيّا بِزِىِّ شَبابِكُمْ ؛(1)

بهترين جوانانِ شما آنان‏اند كه خود را به سبك بزرگسالان بيارايند و بدترين بزرگسالان ، كسانى‏اند كه خود را شبيه جوانان كنند .


اِرشاد القلوب ، ص 41 .



پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

مَنْ اَحْسَنَ عِبادَةَ اللّه‏ِ فى شَبيبَتِهِ ، لَقّاهُ اللّه‏ُ الْحِكمَةَ عِنْدَ شَيْبَتِهِ ، قالَ اللّه‏ُ تَعالى : «وَ لَمَّا بَلَغَ اَشُدَّهُ وَاسْتَوى ءَآتَيْناهُ حُكْما وَ عِلْما» ثُمَّ قالَ تَعالى : «وَ كَذالِكَ نَجْزِى الْمُحْسِنينَ» ؛(1)



پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

هر كس كه در جوانى خوب بندگى خدا كند ، خداوند در پيرى به او حكمت مى‏آموزد . خداى متعال مى‏فرمايد : «و چون به رشد و كمال خويش رسيد ، به او حكمت و دانش عطا كرديم» و در ادامه آيه مى‏فرمايد : «و نيكوكاران را چنين پاداش مى‏دهيم» .

قصص، آيه 14؛ أعلام الدين ، ص 296


امام صادق عليه‏السلام :

اِجْتَهَدْتُ فِى الْعِبادَةِ وَ اَ نَا شابٌّ ، فَقالَ لى اَبى : يا بُنَىَّ دونَ ما اَراكَ تَصْنَعُ ، فَاِنَّ اللّه‏َ عَزَّوَجَلَّ اِذا اَحَبَّ عَبْداً رَضىَ عَنْهُ بِالْيَسيرِ ؛(1)

در جوانى زياد عبادت مى‏كردم . پدرم به من فرمود : فرزندم! كمتر عبادت كن، زيرا خداوند عزوجل ، اگر بنده‏اى را دوست بدارد ، با عبادت كم هم از او خشنود مى‏گردد .


كافى ، ج 2، ص 87 ، ح 5 .


پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

لِيَتَزَوَّدِ الْعَبْدُ مِنْ دُنْياهُ لآِخِرَتِهِ ، وَ مِنْ حَياتِهِ لِمَوْتِهِ وَ مِنْ شَبابِهِ لِهَرَمِهِ ، فَاِنَّ الدُّنْيا خُلِقَتْ لَكُمْ وَ اَ نْتُمْ خُلِقْتُمْ لِلآْخِرَةِ ؛(1)

انسان بايد براى آخرتش از دنيا ، براى مرگش از زندگى و براى پيرى‏اش از جوانى ، توشه برگيرد ، چرا كه دنيا براى شما آفريده شده و شما براى آخرت آفريده شده‏ايد .


تنبيه الخواطر ، ج 1، ص 131 .



پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

اَوْسِعوا لِلشَّبابِ فِى الْمَجْلِسِ وَ اَفْهِموهُمُ الْحَديثَ فَاِنَّهُمُ الْخُلوفُ وَ اَهْلُ الْحَديثِ ؛(1)

براى جوانان در مجالس جاى باز كنيد، و امور نو و جديد را به آنان تفهيم كنيد، چرا كه اين گروه جايگزين شما و درگير مسائل جديد خواهند شد.


الفردوس ، ج 1، ص 98، ح 320 .





پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

اَلتَّوبَةُ حَسَنٌ وَ لكِنْ فِى الشَّبابِ اَحْسَنُ ؛(1)

توبه زيباست، ولى از جوان زيباتر .


كنز العمّال ، ح 43542 .


امام سجاد عليه‏السلام :

مَرَّ رَسولُ اللّه‏ِ صلى‏الله‏عليه‏و‏آله بِقَومٍ يَرْفَعونَ حَجَرا فَقالَ : ما هذا ؟ قالوا : نَعْرِفُ بِذاكَ اَشَدَّنا وَ اَقْوانا . فَقالَ صلى‏الله‏عليه‏و‏آله : اَلا اُخْبِرُ كُمْ بِاَشَدِّكُمْ وَ اَقْواكُمْ ؟ قالوا : بَلى ، يا رَسولَ اللّه‏ِ . قالَ : اَشَدُّ كُمْ وَ اَقْواكُمُ الَّذى اِذا رَضىَ لَمْ يُدْخِلْهُ رِضاهُ فى اِثْمٍ وَ لا باطِلٍ وَ اِذا سَخِط لَمْ يُخْرِجْهُ سَخَطُهُ مِنْ قَولِ الْحَقِّ وَ اِذا قَدَرَ لَمْ يَتَعاطَ مالَيْسَ لَه بِحَقٍّ ؛(1)

پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله بر گروهى گذشتند كه سنگى را بلند مى‏كردند . فرمودند : اين چه كارى است؟ گفتند : با اين كار ، نيرومندترين و محكم‏ترينِ خود را مى‏شناسيم . فرمودند : آيا به شما خبر دهم كه محكم‏ترين و قوى‏ترينِ شما كيست؟ گفتند : بلى اى پيامبر خدا ! فرمودند : محكم‏ترين و قوى‏ترين شما ، كسى است كه هر گاه خشنود شود ، خشنودى‏اش او را به گناه و باطل نكشاند ، و هر گاه خشمگين شود ، خشمش او را از سخن حق ، بيرون نبرد ، و هر گاه به قدرت رسيد ، آنچه برايش حق نيست، دست نزند .

معانى الأخبار ، ص 366 .



امام على عليه‏السلام :

اِذا عاتَبْتَ الْحَدَثَ فَاتْرُك لَهُ مَوْضِعا مِنْ ذَ نْبِهِ لِئَلاّ يَحْمِلَهُ الاِْخراجُ عَلَى الْمُكابَرَةِ ؛(1)

هرگاه جوان را توبيخ كردى ، برخى خطاهاى او را ناديده بگير، تا توبيخ تو، او را به مقابله وادار نسازد.


شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ، ج 20، ص 333، ح 819 .



پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

يا مَعْشَرَ شَبابِ قُرَيشٍ اِحْفَظوا فُروجَـكُم ، اَلا مَنْ حَفِظَ فَرْجَهُ فَلَهُ الْجَنَّةُ؛(1)

اى جوانان قريش! پاك‏دامنى پيشه كنيد . بدانيد هر كس خود را در برابر شهوت حفظ كند ، بهشت از آنِ اوست .


المعجم الأوسط ، ج 7، ص 61 .




پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

لا تَزولُ قَدَما عَبْدٍ يَوْمَ الْقيامَةِ حَتّى يُسْاَ لَ عَنْ اَرْبَعٍ عَنْ عُمُرِهِ فيما اَفْناهُ وَ عَنْ شَبابِهِ فيما اَبْلاهُ وَ عَنْ مالِهِ مِنْ اَيْنَ اَ كْتَسَبَهُ وَ فيما اَ نْفَقَهُ وَ عَنْ حُبِّنا اَهْلَ الْبَيْتِ ؛(1)


پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

انسان ، در روز قيامت ، قدم از قدم برنمى‏دارد ، مگر آن كه از چهار چيز پرسيده مى‏شود : از عمرش كه چگونه گذرانده است ، از جوانى‏اش كه چگونه سپرى كرده ، از ثروتش كه از كجا به دست آورده و چگونه خرج كرده است و از دوستى ما اهل بيت [پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله ] .

خصال ، ص 253، ح 125 .





پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

لا تَمَنَّوا هَلاكَ شَبابِكُمْ وَ اِنْ كانَ فيهِمْ غَرامٌ ، فَاِنَّهُمْ عَلى ما كانَ فيهِمْ عَلى خِلالٍ ، اِمّا اَنْ يَتوبوا فَيَـتوبَ اللّه‏ُ عَلَيْهِم ، وَ اِمّا اَنْ تُرديَهُمُ الآْفاتُ ، اِمّا عَدُوّا فَيُقاتِلوهُ ، وَ اِمّا حَريقا فَيُطْفِئوهُ وَ اِمّا ماءً فَيَسُدُّوهُ ؛(1)



پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

نابودى جوانانتان را آرزو نكنيد ، گرچه بدى‏هاى بسيار در آنان باشد، زيرا آنان با آن بدى‏ها چند دسته‏اند : يا توبه مى‏كنند و خداوند هم توبه آنان را مى‏پذيرد و يا اين‏كه آفت‏ها ، آنان را از پاى درمى آورد و يا با دشمنى مى‏جنگند، يا آتش‏سوزى را، خاموش مى‏نمايند و يا سيلى را سد مى‏كنند.

حلية الأولياء ، ج 5، ص 119 .

حضرت علی (ع)میفرمایند:

 

این دنیا گذرگاه میباشد نه قرار گاه

 

پس توشه آن دنیا را در کوله بار خویش جمع نمایید

 

قال رَسُولُ اللّهِ - صلي الله عليه وآله - : حَسِّنُوا أخْلاقَكُمْ، وَ ألْطِفُوا جيرانَكُمْ، وَ أكْرِمُوا نِسائَكُمْ، تَدْخُلُوا الْجَنّةَ بِغَيْرِ حِساب.

 

«أعيان الشّيعة، ج 1، ص 301»

 

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: رفتار و اخلاق خود را نيكو سازيد، نسبت به همسايگان با ملاطفت و محبّت برخورد نمائيد، زنان و همسران خود را گرامي داريد تا بدون حساب وارد بهشت گرديد.

 

به نقل از سایت اندیشه قم

 

 

قال رَسُولُ اللّهِ - صلي الله عليه وآله - : مَنْ تَوَلّي عَمَلا وَ هُوَيَعْلَمُ أنَّهُ لَيْسَ لَهُ بِأهْل، فَلْيتُبَّوَءُ مَقْعَدُهُ مِنَ النّارِ.

 

«تاريخ إلاسلام، ج 101ـ120، ص 285»

 

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: هر كه رياست و مسئوليتي را بپذيرد و بداند كه أهليّت آن را ندارد، ـ در قبر و قيامت ـ جايگاه او پر از آتش خواهد شد.

 

قال رَسُولُ اللّهِ - صلي الله عليه وآله - : إنَّ اللّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَيُبْغِضُ الْمُؤْمِنَ الضَّعيفِ الَّذي لادينَ لَهُ، فَقيلَ: وَ ما الْمُؤْمِنُ الضَّعيفُ الَّذي لا دينَ لَهُ؟ قالَ: اَلذّي لا يَنْهي عَنِ الْمُنْكَرِ.

 

«وسائل الشّيعة، ج 16، ص 122، ح 21139»

 

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: همانا خداوند دشمن دارد آن مؤمني را كه ضعيف و بي دين است، سؤال شد: مؤمن ضعيف و بي دين كيست؟ پاسخ داد: كسي كه نهي از منكر و جلوگيري از كارهاي زشت نمي كند.

 

 

قال رَسُولُ اللّهِ - صلي الله عليه وآله - : صَدَقَةُ السِّرِّ تُطْفِيءُ الْخَطيئَةَ، كَما تُطْفِيءُ الماءُ النّارَ، وَ تَدْفَعُ سَبْعينَ باباً مِنَ الْبَلاءِ.

 

«مستدرك الوسائل، ج 7، ص 184، ح 7984»

 

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: صدقه اي كه محرمانه و پنهاني داده شود سبب پاكي گناهان مي باشد، همان طوري كه آب، آتش را خاموش مي كند، همچنين صدقه هفتاد نوع بلا و آفت را بر طرف مي نمايد.

 

قال رَسُولُ اللّهِ - صلي الله عليه وآله - : عَجِبْتُ لِمَنْ يَحْتَمي مِنَ الطَّعامِ مَخافَةَ الدّاءِ، كَيْفَ لايَحْتمي مِنَ الذُّنُوبِ، مَخافَةَ النّارِ.

 

«بحارالأنوار، ج 70، ص 347، ح 34»

 

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: تعجّب دارم از كساني كه نسبت به خورد و خوراك خود اهميّت مي دهند تا مبادا مريض شوند وليكن اهميّتي نسبت به گناهان نمي دهند و باكي از آتش سوزان جهنّم ندارند.

قال رَسُولُ اللّهِ - صلي الله عليه وآله - : حُبُّ الْجاهِ وَ الْمالِ يُنْبِتُ النِّفاقَ فِي الْقَلْبِ، كَما يُنْبِتُ الْماءُ الْبَقْلَ.

 

«تنبيه الخواطر، ص 264»

 

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: علاقه نسبت به رياست و ثروت سبب روئيدن نفاق در قلب و درون خواهد شد، همان طوري كه آب و باران سبب روئيدن سبزيجات مي باشند.

 

قال رَسُولُ اللّهِ - صلي الله عليه وآله - : مَنْ اَصابَ مِنْ إمْرَأة نَظْرَةً حَراماً، مَلاَاللّهُ عَيْنَيْهِ ناراً.

 

«مستدرك الوسائل، ج 14، ص 270، ح 16685»

 

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: هركس نگاه حرامي به زن نامحرمي بيفكند، خداوند چشم هاي او را پر از آتش مي گرداند.

 

 

 

قال رَسُولُ اللّهِ - صلي الله عليه وآله - : اَلْمَرْءُ عَلي دينِ خَليلِهِ، فَلْيَنْظُر أحَدُكُمْ مَنْ يُخالِطُ.

 

«بحارالأنوار، ج 71، ص 192، ح 12»

 

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: انسان بر روش و اخلاق دوستش پرورش مي يابد و شناخته مي شود، پس متوجّه باشيد با چه كسي دوست و همنشين مي باشيد.

 

 

 

 

قال رَسُولُ اللّهِ - صلي الله عليه وآله - : اَلصَّدقَةُ بِعَشْر، وَ الْقَرْضُ بِثَمانِيَةَ عَشَرَ، وَ صِلَةُ الرَّحِمِ بِأرْبَعَةَ وَ عِشْرينَ.

 

«مستدرك الوسائل، ج 7، ص 194، ح 8010»

 

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: پاداش و ثواب دادنِ صدقه ده برابر درجه، ودادن قرض الحسنه هيجده درجه، و انجام صله رحم بيست و چهار درجه افزايش خواهد داشت.

 

 

 

قال رَسُولُ اللّهِ - صلي الله عليه وآله - : لا يَمْرُضُ مُؤْمِنٌ وَ لا مُؤْمِنَةٌ إلاّ حَطّ اللّهُ بِهِ خَطاياهُ.

 

«مستدرك الوسائل، ج 2، ص 66، ح 1422»

 

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: هيچ مؤمن و مؤمنه اي مريض نمي گردد مگر آن كه خطاها و لغزش هايش پاك و بخشوده مي شود.

 

 

قال رَسُولُ اللّهِ - صلي الله عليه وآله - : مَنْ وَقَّرَ ذا شَيْبَة فِي الاْسْلامِ أمَّنَهُ اللّهُ مِنْ فَزَعِ يَوْمِ الْقِيامَةِ.

 

«الكافي، ج 2، ص 658، ح 3»

 

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: هر كس بزرگ سال مسلماني را گرامي دارد و احترام نمايد، خداوند او را در قيامت از سختي ها و مشكلات در أمان مي دارد.

 

قال رَسُولُ اللّهِ - صلي الله عليه وآله - : كُلُّ عَيْن باكِيَةٌ يَوْمَ الْقِيامَةِ إلاّ ثَلاثَ أعْيُن: عَيْنٌ بَكَتْ مِنْ خَشْيَةِ اللّهِ، وَ عَيْنٌ غُضَّتْ عَنْ مَحارِمِ اللّهِ، وَ عَيْنٌ باتَتْ ساهِرَةً في سَبيلِ اللّهِ.

 

«ثواب الأعمال، ص 211، ح 1»

 

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: تمامي چشم ها در روز قيامت گريانند، مگر سه دسته: 1 ـ آن چشمي كه به جهت خوف و ترس از عذاب خداوند گريه كرده باشد. 2 ـ چشمي كه از گناهان و موارد خلاف بسته و نگاه نكرده باشد. 3 ـ چشمي كه شبها در عبادت و بندگي خداوند متعال بيدار بوده باشد.

 

 

قال رَسُولُ اللّهِ - صلي الله عليه وآله - : وَ عَظَني جِبْرئيلُ - عليه السلام - : يا مُحَمَّدُ، أحْبِبْ مَنْ شِئْتَ فَإنَّكَ مُفارِقُهُ، وَ اعْمَلْ ما شِئْتَ فَإنَّكَ مُلاقيهِ.

 

«أمالي طوسي، ج 2، ص 203»

 

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: جبرئيل مرا موعظه و نصحيت كرد: با هر كس كه خواهي دوست باش، بالأخره بين تو و او جدائي خواهد افتاد. هر چه خواهي انجام ده، ولي بدان نتيجه و پاداش آنرا خواهي گرفت

 

قال رَسُولُ اللّهِ - صلي الله عليه وآله - : اَوْصاني رَبّي بِتِسْع: اَوْصاني بِالاْخْلاصِ فِي السِّرِّ وَ الْعَلانِيَةِ، وَ الْعَدْلِ فِي الرِّضا وَ الْغَضَبِ، وَ الْقَصْدِ فِي الْفَقْرِ وَ الْغِني، وَ اَنْ أعْفُوَ عَمَّنْ ظَلَمَني، وَ أعطِيَ مَنْ حَرَمَني، وَ أصِلَ مَنْ قَطَعَني، وَ اَنْ يَكُونَ صُمْتي فِكْراً، وَ مَنْطِقي ذِكْراً، وَ نَظَري عِبْراً.

 

«أعيان الشّيعة، ج 1، ص 300»

 

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: پروردگار متعال، مرا به 9 چيز سفارش نمود: اخلاص در آشكار و پنهان، دادگري در خوشنودي و خشم، ميانه روي در نياز و توانمندي، بخشيدن كسي كه در حقّ من ستم روا داشته است، كمك به كسي كه مرا محروم گردانده، ديدار خويشاونداني كه با من قطع رابطه نموده اند، و اين كه خاموشيم انديشه و سخنم، يادآوري خداوند; و نگاهم عبرت و پند باشد.

 

 

 

 

قال رَسُولُ اللّهِ - صلي الله عليه وآله - : لا تُشْبِعُوا، فَيُطْفأ نُورُ الْمَعْرِفَةِ مِنْ قُلُوبِكُمْ.

 

«مستدرك الوسائل، ج 16، ص 218، ح 19646»

 

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: شكم خود را از خوراك سير و پر مگردانيد، چون كه سبب خاموشي نور عرفان و معرفت ـ در افكار و ـ قلب هايتان مي گردد.

 

و قال :

 

مَنْ قَلَّ طَعامُهُ، صَحَّ بَدَنُهُ، وَ صَفا قَلْبُهُ، وَ مَنْ كَثُرَ طَعامُهُ سَقُمَ بَدَنُهَ وَ قَسا قَلْبُهُ.

 

«بحارالأنوار، ج 59، ص 268، ح 53»

 

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: هر كه خوراكش كمتر باشد بدنش سالم و قلبش با صفا خواهد بود، و هر كس خوراكش زياد باشد امراض جسمي بدنش و كدورت، قلبش را فرا خواهد گرفت.

 

 

قال رَسُولُ اللّهِ - صلي الله عليه وآله - : مَنْ زارَ عالِماً فَكَأنَّما زارَني، وَ مَنْ صافَحَ عالِماً فَكأنَّما صافَحَني، وَ مَنْ جالَسَ عالِماً فَكَأنَّما جالَسَني، وَ مَنْ جالَسَني فِي الدُّنْيا أجْلَسْتُهُ مَعي يَوْمَ الْقِيامَةِ.

 

«مستدرك الوسائل، ج 17، ص 300، ح 21406»

 

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: هر كس به ديدار و زيارت عالم و دانشمندي برود مثل آن است كه مرا زيارت كرده، هر كه با دانشمندي دست دهد و مصافحه كند مثل آن كه با من مصافحه نموده، هر شخصي همنشين دانشمندي گردد مثل آن است كه با من مجالست كرده، و هر كه در دنيا با من همنشين شود، در آخرت همنشين من خواهد گشت.

 

 

 

قال رَسُولُ اللّهِ - صَلَّي اللّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ - : لا تُضَيِّعُوا صَلاتَكُمْ، فَإنَّ مَنْ ضَيَّعَ صَلاتَهُ، حُشِرَ مَعَ قارُونَ وَ هامانَ، وَ كانَ حَقّاً عَلي اللّهِ أنْ يُدْخِلَهُ النّارَ مَعَ الْمُنافِقينَ.

 

«وسائل الشّيعة، ج 4، ص 30»

 

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: نماز را سبك و ناچيز مشماريد، هر كس نسبت به نمازش بي اعتنا باشد و آنرا سبك و ضايع گرداند همنشين قارون و هامان خواهد گشت و حقّ خداوند است كه او را همراه منافقين در آتش داخل نمايد.

 

 

قال رَسُولُ اللّهِ - صلي الله عليه وآله - : مَنْ مَشي إلي مَسْجِد مِنْ مَساجِدِ اللّهِ، فَلَهُ بِكُّلِ خُطْوَة خَطاها حَتّي يَرْجِعَ إلي مَنْزِلِهِ، عَشْرُ حَسَنات، وَ مَحي عَنْهُ عَشْرُ سَيِّئات، وَ رَفَعَ لَهُ عَشْرُ دَرَجات.

 

«وسائل الشّيعة، ج 5، ص 201»

 

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: هر كس قدمي به سوي يكي از مساجد خداوند بردارد، براي هر قدم ثواب ده حسنه مي باشد تا برگردد به منزل خود، و ده خطا از لغزش هايش پاك مي شود، همچنين در پيشگاه خداوند ده درجه ترفيع مي يابد.

 

بَيْنَما رَسُولُ اللّهِ - صلي الله عليه وآله - جالِسٌ فِي الْمَسْجِدِ، إذْدَخَلَ رَجُلٌ فَقامَ يُصَلّي، فَلَمْ يُتِمَّ رُكُوعَهُ وَ لا سُجُودَهُ، فَقالَ: نَقَرَ كَنَقْرِ الْغُرابِ، لَئِنْ ماتَ هذا وَ هكَذا صَلوتُهُ لَيَمُوتُنَّ عَلي غَيْرِ ديني.

 

«وسائل الشّيعة، ج 4، ص 31، ح 4434»

 

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: رسول خدا - صلي الله عليه وآله - در مسجد نشسته بود كه شخصي وارد شد و مشغول خواندن نماز شد و ركوع و سجودش را كامل انجام نمي داد و عجله و شتاب مي كرد.

 

حضرت فرمود: كار اين شخص همانند كلاغي است كه منقار بر زمين مي زند، اگر با اين حالت از دنيا برود بر دين من نمرده است.

 

 

قالَ رَسُولُ اللّهِ - صلي الله عليه وآله - لِعَلي - عليه السلام - : أنَا رَسُولُ اللّهِ الْمُبَلِّغُ عَنْهُ، وَ أنْتَ وَجْهُ اللّهِ وَ الْمُؤْتَمُّ بِهِ، فَلا نَظير لي إلاّ أنْتَ، وَ لا مِثْلَ لَكَ إلاّ أنَا.

 

«تفسير البرهان، ج 4، ص 184»

 

رسول خدا - صلي الله عليه وآله - به امام علي - عليه السلام - فرمود: من رسول خدا هستم، كه از طرف او تبليغ و هدايت مي نمايم; و تو وجه اللّه مي باشي، كه امام و مقتداي (بندگان خدا) خواهي بود، پس نظيري براي من وجود ندارد مگر تو; و همانند تو نيست مگر من.

 

 

قال رَسُولُ اللّهِ - صلي الله عليه وآله - : يا أباذَر، اَلدُّنْيا سِجْنُ الْمُؤْمِن وَ جَنَّةُ الْكافِرِ، وَ ما أصْبَحَ فيها مُؤْمِنٌ إلاّ وَ هُوَ حَزينٌ، وَ كَيْفَ لايَحْزُنُ الْمُؤْمِنُ وَ قَدْ أوَعَدَهُ اللّهُ أنَّهُ وارِدٌ جَهَنَّمَ.

 

«بحارالأنوار، ج 74، ص 80، ح 3»

 

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: اي ابوذر، دنيا زندان مؤمن و بهشت كافران است، مؤمن هميشه محزون و غمگين مي باشد، چرا چنين نباشد و حال آن كه خداوند به او - در مقابل گناهان و خطاهايش - وعده مجازات و دخول جهنّم را داده است.

 

 

قال رَسُولُ اللّهِ - صلي الله عليه وآله - : يا عَلي! اِفْتَحْ طَعامَكَ بِالْمِلْحِ، فَإنَّ فيهِ شِفاءٌ مِنْ سَبْعينَ داء، مِنْها: الْجُنُونُ وَ الْجُذامُ وَ الْبَرَصُ وَ وَجَعُ الْحَلْقِ وَ الاْضْراسِ وَ وَجَعُ الْبَطْنِ.

 

«بحارالأنوار، ج 63، ص 398، ح 20»

 

رسول خدا - صلي الله عليه وآله - به امام علي - عليه السلام - فرمود: غذاي خود را با (تناول نمودن كمي) نمك شروع نما، همانا كه در آن درمان و شفاء هفتاد نوع بلا و آفت خواهد بود، كه ديوانگي، پيسي، جُذام، درد و ناراحتي هاي حلق، دندان ها; و شكم و معده از آنها مي باشد.

 

 

قال رَسُولُ اللّهِ - صلي الله عليه وآله - : ثَلاثَةٌ أخافُهُنَّ عَلي اُمتَّي: ألضَّلالَةُ بَعْدَ الْمَعْرِفَةِ، وَ مُضِلاّتُ الْفِتَنِ، وَ شَهْوَةُ الْبَطْنِ وَ الْفَرْجِ.

 

«بحارالأنوار، ج 10، ص 368، ح 15»

 

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: در سه چيز براي امّت خود احساس خطر مي كنم: گمراهي، بعد از آن كه هدايت و معرفت پيدا كرده باشند. گمراهي ها و لغزش هاي به وجود آمده از فتنه ها. مشتهيات شكم، و آرزوهاي نفساني و شهوت پرستي.

 

قال رَسُولُ اللّهِ - صلي الله عليه وآله - : ثَلاثَةٌ مِنَ الذُّنُوبِ تُعَجَّلُ عُقُوبَتُها وَ لا تُؤَخَّرُ إلي الاخِرَةِ: عُقُوقُ الْوالِدَيْنِ، وَ الْبَغْيُ عَلَي النّاسِ، وَ كُفْرُ الاْحْسانِ.

 

«بحارالأنوار، ج 70، ص 373، ح 7»

 

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: عقاب و مجازات سه دسته از گناهان زودرس مي باشد و به قيامت كشانده نمي شود: ايجاد ناراحتي براي پدر و مادر، ظلم در حقّ مردم، ناسپاسي در مقابل كارهاي نيك ديگران

 

 

 

قال رَسُولُ اللّهِ - صلي الله عليه وآله - : إنَّ أعْجَزَ النّاسِ مَنْ عَجَزَعَنِ الدُّعاءِ، وَ إنَّ أبْخَلَ النّاسِ مَنْ بَخِلَ بِالسَّلامِ.

 

«بحارالأنوار، ج 90، ص 291، ح 11»

 

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: عاجز و ناتوان ترين افراد كسي است كه از دعا و مناجات با خداوند ناتوان و محروم باشد، و بخيل ترين اشخاص كسي خواهد بود كه از سلام كردن خودداري نمايد.

قال رَسُولُ اللّهِ - صلي الله عليه وآله - : بَكِرُّوا بِالصَّدَّقَةِ، فَإنَّ الْبَلاءَ لا يَتَخَطاّها.

 

«بحارالانوار، ج 93، ص 177، ح 8»

 

رسول خدا - صلي الله عليه و آله - فرمود: صبحگاهان حركت و كار خود را با دادن صدقه شروع نمائيد چون كه بلاها و آفت ها را بر طرف مي گرداند.

 

 

 

احادیث و روایات

وجوب طلب علم
قالَ رَسوُل الله (ص): طَلَبُ العِلمِ فَریضَهٌ عَلی کُلِّ مُسلِمٍ، اَلا اِنَّ الله یُحِبُّ بُغاةَ العِلمِ.
«اصول کافی ج 1»
رسول خدا فرمودند: دانش جویی بر هر مسلمانی واجب است- آگاه باش، همانا خدا جویندگان علم و دانش را دوست دارد.

همنشینی با افراد دین دار
قال رسولُ الله (ص): مُجالَسَةُ اَهلِ الدّینِ شَرَفُ الدُّنیا وُ الآخِرَةِ
رسول خدا فرمودند: همنشینی با افراد دین دار باعث شرافت و بزرگی در دنیا و آخرت است.
«خصال باب الواحد ح12» «اصول کافی ج 1»

ترك شهوت و وعده بهشت
قال رسولُ الله (ص): طوُبی لِمَن تَرَکَ شَهوَةً حاضِرَةً لِمَوعُودٍ لَم یَرَهُ.
رسول خدا فرمود: خوشا به حال کسی که از شهوت و دلخواه آماده خویش بخاطر وعده ای نادیده (بهشت و نعمتهای آن) دست بردارد.
«البحار 77/155» «امالی شیخ مفید مجلس ششم ح 11» «تحف العقول/49» «خصال باب الواحد ح2»

عطاي الهي
قال رسولُ الله (ص): مَن تَمَنّی شَیئاً وَ هُوَ لِلّهِ عَزَّ وَ جَلَّ رِضیِّ لَم یَخرُج مِنَ الدُّنیا حَتّی یُعطاهُ.
رسول خدا فرمود: هرکس چیزی را که مورد رضایت خداست آرزو کند- از دنیا بیرون نرود تا به آرزویش برسد (آن چیز به او عطا شود).
«خصال باب الواحد ح 6» «عُدّه الداعی/20»

كراهت از مرگ
اَتَی النَّبِیَّ (ص): رَجُلٌ فَقالَ لَهِ: مالی لا اُحِبُّ المَوتَ؟
فَقال لَهُ: اَلَکَ مالٌ؟ قال: نَعَم، قال (ص): فَقَدَّ متَهُ؟ قال: لا قالَ: فَمِن ثَمَّ لا تُحِبُّ المَوتَ.
«خصال باب الواحد ح 47»
مردی آمد نزد رسول خدا (ص) و عرض کرد: چرا من مرگ را دوست نمی دارم، فرمود، فرمود: مال و ثروتی داری؟ عرض کرد: بلی، فرمود: پیشاپیش فرستاده ای؟ عرض کرد: نه، فرمود: به همین جهت مرگ را دوست نمی داری

خصال فرماندهان
قال رسولُ الله (ص): اِذا کانَ اُمَراؤُکُم وَ اَغنیاؤُکُم سُمَحاؤَکُم وَ اَمرُکُم شوُری بَینکُم، فًظَهرُ الاَرضِ خَیرٌ لَکُم مِن یَطنِها، وَ اِذا کانَ اُمَراءَکُم شِرارَکُم وَ اَغنیاءُکُم بُخَلاءَکُم وَ اُموُرُکُم اِلی نِساءِکُم فَبَطنُ الاَرضِ خَیرٌ لَکُم مِن ظَهرِها.
«البحار 77/141» «تحف العقول /35»
رسول خدا فرمود: هرگاه که فرماندهان شما نیکان شما باشند و توانگرانتان سخاوتمندان شما و کارتان با مشورت همه شما باشد پس روی زمین بای شما بهتر از درون آن است (زندگی بهتر است از مردان) و هرگاه کارگزاران و فرماندهان شما بدان باشند و توانگران شما بخیلان و کارهای شما به دست زنانتان افتد پس زیر خاک بودن بهتر است برای شما از روی آن (یعنی مردن بهتر است)
.

رنج خود بر مردم افكندن صفت ملعون ا ست
قال رسولُ الله (ص): مَلعوُنٌ مَن اَلقی کَلَّهُ عَلَی النّاسِ.
رسول خدا فرمود: ملعونست (از رحمت خدا به دور است)کسی که خود را سربارِ دیگران کند – رنج خود را بر مردم افکند.
«تحت العقول /36» «البحار 77/142»

با چه فردي بنشينيم ؟
قال رسولُ الله (ص): قالَتِ الحَوارِیوُنَ لِعیسی (ع) یا رُوحَ اللهِ مَن نُجالِسُ؟ قالَ: مَن یُذَکِّرُکُمُ اللهُ رُؤیَتُهُ وَ یَزیدُ فی عّلمِکُم مَنطِقُهُ وَ یُرَغِّبُکُم فِی الآخرَِةِ عَمَلُهُ.
رسول خدا فرمود: حواریین به عیسی (ع) گفتند: یا روح الله با چه کسی بنشینیم؟ (دوستی و رفت و آمد داشته باشیم)؟ فرمود: با کسیکه دیدارش شما را به یاد خدا اندازد و سخن او دانش شما را زیاد کند و کردارش شما را به آخرت تشویق کند.

صورت " دو رو" در آخرت
قال رسولُ الله (ص): یَجیءُ یَومَ القِیامَةِ ذوُ الوَجهَینِ دالِعاً لِسانُهُ فی قَقاهُ مِن قُدّامِهِ یَلتَهِبانِ ناراً حتّی یَلهَبا جَسَدَهُ ثُمَّ یُقالُ لَهُ: هذَا الَّذی کانَ فِی الدُّنیا ذا وَجیَنِ وَ ذالِسانَینِ یُعرَفُ بِذالِکَ یَومَ القِیامَةِ.
«خصال باب الاِثنین ح 16» «عقاب الاعمال»
رسول خدا فرمود: شخصی در روز قیامت می آید در حالی که زبانی از پشت سر و زبانی از پیش روی او شعله ور است تا اینکه همه بدنش را فرا می گیرد آنگاه گویند: این همان کسی است که در دنیا دورو و دو زبان بوده و در روز قیامت اینچنین معرفی می شود.

عالم بي عمل هلاك خواهد شد
عَن سُلَیمِ بن قَیسِ الهِلالیّ قالَ: سَمِعتُ اَمیرَالمؤمنینَ (ع) یُحَدِّثُ عَنِ النَبیِّ (ص) اَنَّهُ قالَ فی کَلامٍ لَهُ: اَلعُلَماءُ رَجُلٌ آخِذٌ بِعِلمِهِ فَهدا ناجٍ وَ عالِمٌ تارِکٌ لِعِلمِهِ فَهذا هالِکٌ، وَ اَنَّ اَهلَ النّارِ لَیَتَأَذُّونَ مِن ریحِ العالِمِ التّارِکِ لِعِلمِهِ وَ اَنَّ اَشَدَّ اَهلِ النّارِ نَدامَهً وَ حَسرَةً رَجُلٌ دَعا عَبداً اِلَی اللهِ فَاستَجابَ لَهُ وَ قَبِلَ مِنهُ فَاَطاعَ اللهَ فَاَدخَلَهُ اللهُ الجَنَّةَ وَ اَدخَلَ الدّاعِیَ النّارَ بِتَرکِهِ عِلمَهُ وَ اتِّباعِهِ الهَوی وَ طوُلَ الاَمَلِ، اَمّا اِتّباعُ الهَوی فَیَصُدُّ عَنِالحَقِّ وَ طوُلُ الاَمَلِ یُنسِی الآخِرَةَ.
«اصول کافی جلد اوّل- باب استعمال العلم ح 1»
امیرالمومنین (ع) از رسول خدا (ص) خبر داد که آنحضرت در سخنش می فرمود: مردم دانشمند دو قسمند، مرد دانشمندی که علم خود را بکار بسته پس از این رستگار است و دانشمندیکه علمش را کنار گذاشته پس این هلاک شده است. همانا دوزخیان از بوی گند عالمان بی عمل در اذیّتند و میان دوزخیان ندامت و حسرت آنکس سخت تر است که در دنیا بنده ای را به سوی خدا خوانده و او پذیرفته و اطلاعت خدا کرده و خدا او را به بهشت آورده است، و خود دعوت کننده را بسبب عمل نکردن و پیروی هوس و در ازی آرزویش به دوزخ در آورده است. پیروی هوس از حقّ جلوگیرد و در ازی آرزو آخرت را از یاد انسان می برد.


چگونه است زماني كه فاسد شويد ؟
- قال رسولُ الله (ص): کَیفَ بِکُم اِذا فَسَدَت نِساءُکُم وَ فَسَقَ شُبّانُکُم وَ لَم تَامُروُا بِالمَعروُفِ وَ لَم تَنهوُا عَن المُنکَرِ؟ قیلَ لَهُ: وَ یَکوُنُ ذالِکَ یا رَسوُلَ اللهِ؟ قالَ: نَعَم وَ شَرٌّ مُن ذالُکَ، وَ کَیفَ بِکُم اِذا اَمَرتُم بِالمُنکَرِ وَ نَهَیتُم عَنِ المَعروُفِ؟ قیلَ یا رَسولَ اللهِ وَ یَکوُنُ ذالِکَ؟ قالَ: نَعَم وَ شَرٌّ مِن ذالِکَ، وَ کَیفَ بِکُم اِذا رَأَیتُمُ المَعروُفَ مُنکَراً وَ المُنکَرَ مَعروُفاً.
«البحار 77/155» «تحف العقول /49» «الکافی 5/59 ح 14» «الوسائل 11/396 ح 12» «التهذیب 6/177 ح 8»
چگونه هستید آنزمانی که زنان شما فاسد شوند و جوانانتان فاسق و بدعمل گردند و امر به معروف و نهی از منکر نکنید؟ عرض شد یا رسول الله آیا این کار می شود؟ فرمود: آری و بدتر از آن، چگونه هستید آنزمانی که به منکَر و زشتی فرمان دهید و از معروف و خوبی نهی کنید؟ عرض شد یا رسول الله آیا این شدنی است؟ فرمود آری و بدتر از آن چگونه هستید وقتی که معروف را منکر بدانید و منکر را معروف (تباهی و فساد را خوبی و خوبی را زشتی و بدی دانید).

احادیث و روایات

خير دنيا و آخرت

قالَ الصّادِقُ (ع): مَن اَرادَ الحَدیثَ لِمَنفَعَةِ الدُّنیا لَم یَکُن لَهُ فِی الآخِرَةِ نَصیبٌ، وَ مَن اَرادَ بِهِ خَیرَ الآخِرَةِ، اَعطاهُ اللهُ خَیرَ الدُّنیا وَالآخِرَةِ. «الوسائل 18/53» «الکافی 1/58» «البحار 2/158»

کسی که حدیث ما را برای سود دنیا بخواهد، در آخرت بهره ای ندارد، و هر آنکه آنرا برای خیر آخرت بخواهد خداوند خیر دنیا و آخرت را به او عطا فرماید.

اهميت تفقه در دين خدا
قالَ (ع): عَلَیکُم بِالتَّفَقُّهِ فی دینِ اللهِ وَ لا تَکوُنوُا اَعراباً، فَاِنَّهُ مَن لَم یَتَفَقَّه فی دینِ اللهِ لَم یَنظُرِ اللهُ اِلَیهِ وَ لَمیُزَکُّ لَهُ عَمَلاً.
«الکافی 1/36)
بر شما لازم است که در دین خدا تفقُّه کنید و دانشمند شوید و اعرابی و نادان و بیابانگرد نباشید، زیرا آنکه در دین خدا دانشمند نشوند، خداوند در روز قیامت به او توجه نکند و کردار و عملش را پاکیزه نشمارد.

اهميت فهم دين
283-3- قالَ (ع): لَوَدَتُ اَنَّ اَصحابی ضَرِبَت رُؤُسُهُم بِالسِّیاطِ حَتّی یَتَفَقَّهوُا.
«الکافی 1/36»
دوست دارم با تازیانه بر سر اصحاب و یارانم بزنند تا اینکه در دین تفقّه کنند و آنرا خوب بفهمند.

سه آزمايش پيروي از اهل‌بيت (ع)
امام صادق (ع): اِمتَحِنوُا شیعَتَنا عِندَ ثَلاثٍ: عِندَ مَواقیتَ الصَّلوةِ کَیفَ مُحافَظَتُهُم عَلَیها، وَ عِندَ اَسرارِهِم کَیفَ حِفظُهُم لَها عِندَ عَدُوِّنا، وَ اِلی اَموالِهِم کَیفَ مُواساتُهُم لِاِخوانِهِم فیها.
«الخصال- باب الثّلاثه ح 62» «مشکاة الانوار /202» «روضة الواعظین 2/293»
شیعیان ما را در سه چیز آزمایش کنید: در اوقات نماز که چگونه و تا چه اندازه مواظبت بر آنها دارند، در اسرارشان که چگونه آنها را از دشمنان ما حفظ می کنند، و در اموال و ثروتشان که با برادران دینی خود تا چه اندازه کمک و همراهی می کنند.

حرمت مؤمن
285-5- امام صادق (ع): الَمُؤمِنُ اَعظَمُ حَرمَةً مِنَ الکَعبَةِ.
«الخصال – باب الواحد ح 95»
احترام مؤمن از کعبه بیشتر است.

جز سه گروه نجات يابند

امام صادق(ع): اِنّی لَاَرجُو النَِجاةَ لِهذِهِ الاَمَّةِ لِمَن عَرَفَ حَقَّنا مِنهُم اِلاّ لِاَحَدِ ثَلاثَةٍ: صاحِبُ سُلطانٍ جائِرٍ، وَ صاحِبُ هَویً، وَ الفاسِقُ المَعلِنِ.
«الخصال- باب الثّلاثه ح 107»


من برای همه این امّت که حقّ ما را بشناسند امید نجات دارم مگر برای یکی از سه تن: همنشین پادشاه ستمگر، و شخص هوی پرست، و کسیکه آشکارا گناه کند.

سه چيز نزد خدا شكايت برند
قالَ (ع): ثَلاثةٌ یَشکوُنَ اِلَی اللهِ عَزَّ وَ جَلَّ: مَسجِدٌ خَرابٌ لا یُصَلّی، فیهِ اَهلُهُ، وَ عالِمٌ بَینَ جُهّالٍ، وَ مَصحَفٌ مُعَلَّقٌ قَد وَقَعَ عَلَیهِ غَبارٌ لا یُقرَءُ فیهِ.
«سفینة البحار 1/600» «البحار 2/41» «الخصال باب الثّلاثة ح 163»
سه چیز نزد خدای عزّ وجلّ شکایت برند، مسجد ویران که مردمش در آن نماز نمی خوانند، و عالم و دانشمند گرفتار در میان عدّه ای نادان، و قرآن آویخته که گرد و غبار بر آن نشیند و کسی آنرا تلاوت نکند.

اولين مهم در اعمال
قالَ (ع): اَوَّلَ مایُحاسَبُ بِهِ العَبدُ الصَّلوةُ، فَاِن قُبِلَت قُبِلَ سائِرُ عَمَلِهِ وَ اِن رُدَّت رُدَّ عَلَیهِ سائِرُ عَلَمِهِ.
«الوسائل 3/22»
اوّلین چیزی که: بنده بخاطر آن به پای حساب کشیده شود نماز است، اگر پذیرفته شد بقیّه اعمالش پذیرفته شود و اگر پذیرفته نشد بقیه اعمال نیز او برگردانده شود (پذیرفته نشود).

شرط پذيرش نماز
امام صادق (ع): مَن اَحَبَّ اَن یَعلَمَ اَقُبِلَت صَلاتُهُ اَم لَم تُقبَل، فَلیَنظُر هَل مَنَعَتهُ صَلاتُهُ عَنِ الفَحشاءِ وَ المُنکَرِ؟ فَبِقَدرِ ما مَنَعَتهُ قُبِلَت مِنهُ.
«البحار 82/198»
کسی که دوست دارد بداند آیا نمازش قبول شده است یا نه بای ببیند آیا نمازش، از زشتی و بدی ها او را بازداشته یا نه؟ به مقداری که او را از کارهای زشت نگه داشته نمازش قبول است.

امام رضا علیه السلام فرمودند:

مَن رَضى عن الله تعالى بالقَلیل مِن الرّزق رضَى الله منه بالقَلیل مِنَ العَمل

هر كـس به رزق و روزى كم از خدا راضى باشد، خداوند از عمل كم او راضى خواهد بود

(بحـارالانـوار،ج 78،ص 357)

*****

 امام حسین علیه السلام فرمودند: 

لاتـَرفع حــاجَتَك إلاّ إلـى أحـَدٍ ثَلاثة: إلـى ذِى دیـنٍ، اَو مُــرُوّة اَو حَسَب

جز به یكى از سه نفر حاجت مبر: به دیندار، یا صاحب مروت، یا كسى كه اصالت خانوادگى داشته باشد

(تحف العقول ، ص 251)



حدیث (13) امام رضا علیه السلام فرمودند:

مَـن فـرّج عن مـومـن فـرّج الله عَن قَلبه یـَوم القیمة

هر كس اندوه و مشكلى را از مومنى بر طرف نماید خداوند در روز قیامت انـدوه را از قلبش بر طرف سازد

(اصول كافى، ج 3، ص 268)

********

 امام حسین علیه السلام فرمودند: 

أیما اثْنَین جَرى بینهما كلام فطلب أحدهما رضَـى الاخر كانَ سابقة الىَ الجنّة

هر یك از دو نفـرى كه میان آنها نزاعى واقعی و یكـى از آن دو رضایت دیگرى را بجـویـد ، سبقت گیـرنـده اهل بهشت خـواهـد بــود 

(محجه البیصاء ج 4،ص 228)

*******************

 امام حسین علیه السلام فرمودند: 

لاأفلَحَ قـَومٌ اشتَـروا مَـرضـاتِ الْمَخلـُوق بسَخَطِ اْلخـالِق

رستگـار نمی ی مـردمـى كه خشنـودى مخلـوق را در مقـابل غضب خـالق خریدنـد

(تاریخ طبرى،ص 1،ص 239)

*****************

 امام حسین علیه السلام فرمودند: 

إنَّ شِیعَتَنا مَنْ سَلمَت قُلُوبُهُم مٍن كُلِّ غَشٍّ وَ غِلٍّ وَ دَغَلٍ

بدرستی كه شیعیان ما قلبشان از هرناخالصی و حیله و تزویر پاك است

(فرهنگ سخنان امام حسین ص/ 476)

**************
امام حسین علیه السلام فرمودند: 

لا یأمَن یومَ الْقیامَةِ إلاّ مَنْ خافَ الله فِی الدُّنیا

كسی در قیامت در امان نیست مگر كسی كه در دنیا ترس از خدا در دل داشت

(مناقب ابن شهر آشوب ج/4 ص/ 69)

******************88

 امام حسین علیه السلام فرمودند: 

أَعْجَزالنّاسٍ مَنْ عَجَزَ عَنِ الدُّعاء

عاجزترین مردم كسی است كه نتواند دعا كند

(بحارالانوارج/ 93 ص/ 294)


****************
 امام حسین علیه السلام فرمودند: 

اَلْبُكاءُ مِنْ خَشیةِ اللهِ نَجآةٌ مِنَ النّارِ

گریه از ترس خدا سبب نجات از آتش جهنّم است

(حیات امام حسین ج 1 /ص 183)

************************

 امام محمد باقر علیه السلام فرمودند: 

انما یداق الله العباد فی الحساب یوم القیامة علی قدر ما اتاهم من العقول فی الدنیا

خدا در روز قیامت نسبت به حساب بندگانش به اندازه عقلی که در دنیا به آنها داده است باریک بینی می کند

(اصول کافی ج 1 /ص 12)


*************************
 رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: 

طلب العلم فریضة علی کل مسلم، الا ان الله یحب بغاة العلم

طلب علم بر هر مسلمانی واجب است، همانا خدا جویندگان علم را دوست دارد.

(اصول کافی ج 1 /باب دوم/ص 35)

*********************

 رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: 

خَیرُ الأصحابِ مَن قَلَّ شِقاقُهُ و کَثُرَ وِفاقُهُ.

بهترین یاران کسی است که ناسازگاریش اندک باشد و سازگاریش بسیار

(تنبیه الخواطر، ج2، ص123 )

************************

 رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: 

إنَّ الصَّدَقَة َلتُطفِئُ غَضَبَ الرَّبِّ

صدقه، خشم پروردگار را فرو می‌نشاند.

(کنزالعمال، ح161143 )

********************8

 امام حسن عسکری علیه السلام فرمودند: 

لَیسَتِ العِبادَةُ کَثرَةَ الصیّامِ وَ الصَّلوةِ وَ انَّما العِبادَةُ کَثرَةُ التَّفَکُّر فی أمر اللهِ.

عبادت کردن به زیادی روزه و نماز نیست، بلکه (حقیقت) عبادت، زیاد در کار خدا اندیشیدن است.

(تحف العقول، ص448)

************************

 رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: 

مَن رَدَّ عَن عِرضِ اَخیهِ المُسلِمِ وَجَبَت لَهُ الجَنَّةُ اَلبَتَّةَ

هرکس آبروی مؤمنی را حفظ کند، بدون تردید بهشت بر او واجب ی.

(ثواب الاعمال و عقاب الاعمال)

************************
 امام صادق علیه السلام فرمودند: 

أَقرَبُ ما یَکُونُ العَبدُ إلَی اللهِ وَ هُوَ ساجِدٌ

نزدیکترین حالات بنده به پروردگارت حالت سجده است.

(ثواب الاعمال و عقاب الاعمال)

*****************************
 امام صادق علیه السلام فرمودند: 

إنَّ اللهَ عَزَّوَجَّلَ یََرحَمُ الرَّجُلَ لَشُدَةِ حُبِّ لُوَلَدُه.

براستی که خداوند عزوجل رحم می نماید مرد را، به سبب شدت محبت او به فرزندش.

(ثواب الاعمال و عقاب الاعمال)


******************************88
 امام حسین علیه السلام فرمودند: 

مَن حاوَلَ اَمراً بمَعصِیَهِ اللهِ کانَ اَفوَتَ لِما یَرجُو وَاَسرَعَ لِمَجئ ما یَحذَرُ

آن که در کاری که نافرمانی خداست بکوشد امیدش را از دست می دهد و نگرانیها به او رو می آورد.

(بحار الانوار ، ج 3 ، ص 397)

*****************************


امام علی علیه السلام فرمودند: 

اَلمُؤمِنُ بَشرُهُ فی وَجِهِهِ وَحُزنُهُ فی قَلبِهِ

شادی مومن در رخسار او و اندوهش در دل است.

(نهج البلاغه، کلمات قصار، شماره325)

*************************

 امام علی علیه السلام فرمودند: 

اَلعِلمُ کَنزٌ عَظیمٌ لایَفنی

علم گنج بزرگی است که با خرج کردن تمام نمی ی

(غرور الحکم و در الکلم)

********************

رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: 

اَلعِبادَهُ سَبعونَ جُزء، اَفضَلُها جُزءً طَلَبُ الحَلالِ

عبادت هفتاد جزء است و بالاترین و بزرگترین جزء آن کسب حلال است.

(ثواب الاعمال و عقاب الاعمال)

********************

 امام حسین علیه السلام فرمودند: 

اِنّ اَعفَی النّاسِ مَن عَفا عِندَقُدرَتِهِِ

بخشنده ترین مردم کسی است که در هنگام قدرت می بخشد.

(الدره الباهره ، ص24)

 

*********************

 امام باقر علیه السلام فرمودند: 

اِصبِروا عَلی اداء الفَرائضِ، وَ صابِروعَدُوُّکُم ، وَ رابِطو امامَکُمُ المُنتَظَرِِ

صبر کنید برگزاردن احکام شرع و شکیبایی ورزید در برابر دشمنتان و آماده و حاضر یراق باشید برای امامتان که در انتظار او هستید.

(غیبه النعمانی، ینابیع الموده)

*************************8

 امام حسن عسکری علیه السلام فرمودند: 

من آنَس بِالله اِستوحَشَ مِنَ النّاس

کسی که با خدا مانوس باشد، از مردم گریزان گردد

(مسند الامام العسکری، ص287)

***********************

 امام حسن عسکری علیه السلام فرمودند: جُعِلتِ الخَبائِثُ فی بَیت وَ جُعِل مِفتاحُهُ الکَذِبَ 

تمام پلیدیها در خانه ای قرار داده شده و کلید آن دروغگویی است.

(بحار الانوار، ج78، ص377)

***************************

امام علی علیه السلام فرمودند: 

اَللِّّّسانُ سَبُعٌ، اِن خُلّیَ عَنهُ عَقَرَ

زبان، حیوان درنده است، اگر رها ی می گزد.

(نهج البلاغه)

امام صادق(ع) می فرمایند. شمار دوستان خود را افزون کنید که آنان در دنیا یار و یاور شما، و در آخرت شفاعت خواه شمایند.

صادق(ع)  می فرمایند: تحصیل علم در همه حال واجب است.

امر به معروف و نهی از منکر

امامان و اولیای خدا همواره به امر به معروف و نهی از منکر سفارش، و در ترویج و تثبیت این دو فریضه تلاش بسیار کرده اند. مسلمانی که تحت عبودیت خداوند قرار دارد، باید دیگران را به آنچه خداوند دستور داده هدایت کند و از آنچه خداوند منع کرده، دیگران را بر حذر دارد. لیکن در این میان، هستند کسانی که فقط با زبان مردم را نصحیت می کنند؛ در حالی که انسان مسلمان باید با انجام دادن اعمال شایسته دیگران را به حق و حقیقت هدایت کند. همچنان که امام صادق(ع) می فرمایند: مردم را با چیزی جز زبانتان (یعنی با اعمال خود) به سوی حقیقت فرا خوانید.
خداترسی

معرفت به ذات خداوند آثار و ثمرات فراوانی دارد. اولین ثمره معرفت خدا، فضیلت خوف است. ثمره خداترسی توبه و بازگشت به سوی درگاه حق، زهد و بی رغبتی نسبت به دنیا و بردباری و شکیبایی در مخالفت با هوای نفس است. امام صادق(ع) می فرمایند: هر که خدا را بشناسد، از او می هراسد و هر کس که از خدا هراسناک باشد، به آسانی از دنیا می گذرد.
حسد

انسان حسود بدخواه دیگران است و همواره از مشاهده نعمت و فضیلت در دیگری احساس ناراحتی و ناخشنودی می کند و آرزوی زوال آن را دارد. ممکن است بر اثر حسد بسیاری از امور دینی و فضایل اخلاقی را زیر پا بگذارد، یا کینه دیگران را به دل بگیرد. انسان حسود همواره ایمانی سست و اراده ای ضعیف دارد امام ششم شیعیان، حضرت امام صادق(ع)، در این باره می فرمایند: حسد ایمان را از بین می برد، همان طور که آتش هیزم را.
عبادت

امام صادق(ع) با وجود داشتن دانش فراوان، در نهایت بندگی و خشوع قرار داشت. چنان بود که حضرت را همواره در یکی از این سه حالت می دیدند: یا روزه دار بود یا به نماز و عبادت مشغول بود، یا در حال ذکر و یاد خدا بود.
تواضع

امام جعفر صادق(ع) نمونه والای تمام کمالات و فضایل انسانی است. آن حضرت در نهایت فروتنی در مقابل خدا و خلق بود. ایشان درباره تواضع می فرمایند: از نشانه های تواضع و فروتنی این است که شخص به نشستن در پایین مجلس راضی می شود، و به کسی که با او روبرو می شود سلام کند. و ترک جدال کند، هر چند حق به جانب او باشد و دوست نداشته باشد که او را به سبب تقوا بستایند.
ترک تعلّقات

بالاترین مرتبه کمال و تقرب این است که تمامی تعلّقات از صفحه دل محو شود و شخصا یک تعلق بر جای ماند و آن تعلّق به خداست. بی شک این کمال تنها نصیب بندگان خاص خدا می شود.

چنان پر شد بر فضای سینه از دوستکه نقش خویش گم شد از ضمیرم.

حضرت امام صادق(ع) در این باره می فرمایند: دل حَرَم خداست؛ در حرم خدا غیر خدا را راه ندهید.
الگوهای شایسته در اسلام

هدف از تربیت اخلاقی در اسلام تنها این نیست که شخص پاره ای از آداب اخلاقی را به طور سطحی و ظاهری در خود ایجاد کند. در میان مردم هستند افرادی که به داشتن علم و آگاهی شهرت دارند، در حالی که بسیاری از اصول اخلاقی را رعایت نمی کنند. افرادی نیز هستند که از عمق آداب اسلامی بی اطّلاع ند و به ظاهر آداب شرع توجه می کنند. اینان به سبب بی بهره بودن از فضایل و محرومیت از عمق معنوی لازم، هرگز الگوهای مطلوب اخلاق اسلامی نیستند. اینان نه تنها خود از رسیدن به کمال باز می مانند، دیگران را هم دین و آیین الهی گریزان می سازند، امام جعفر صادق(ع) می فرمایند: دو طایفه کمر مرا شکستند: عالم فاسد و بی حیا و جاهل مقدس مآب.

اولی مردم را با فسادو پرده دری از علم خویش باز می دارد و دومی آنان را به سبب جهالت خویش از عبادت گریزان می سازد.
وصیّت

امام صادق(ع) به یکی از یاران و شاگردان خود وصیت فرمودند میزان خواب خود را در شب و کلام خود را در روز کاهش ده و به آنچه خداوند روزی تو کرده است، قناعت کن. چیزی که به آن خواهی رسید آرزو مکن. کسی که قناعت ورزید سیر می شود و کسی که قناعت نکرد، هرگز راضی نمی شود. در حال توانگری، تکبُّر و ناسپاسی و در حال تنگدستی، جزع و بی تابی مکن. آنقدر خشن و تندخو مباش که مردم از نزدیک شدن به تو کراهت دانسته باشند و آنقدر نیز نرم خو و سست مباش که تو را حقیر و کوچک شمارند. با کسی که از تو بزرگ مرتبه تر و والاتر است دشمنی مکن و کسی را که از تو کم تر و پائین تر است ریش خند مزن.

روایت امام جعفر صادق(ع)

- لازمه دوست داشتن دین، دوست داشتن برادر دینی است.

- هر که در عملی دیگری را شریک خدا قرار دهد، خدا آن عمل را از او نمی پذیرد.

- کسی که برای مردم عمل کند، پاداش او بر عهده مردم است و کسی که برای خدا کار کند، پاداش او بر عهده خداست.

- هر که حیا ندارد، ایمان ندارد.

- امید مدار جز به خدای خود و مترس مگر از گناه خود.

- کسی که گرفتار عجب و خودپسندی شود، هلاک می شود.

- کسی که گرفتار کبر شود، خداوند روز قیامت او را می شکند و خوار و ذلیل می کند.

- خشم کلید همه بدی هاست.

- خداوند از مؤمن هیچ عملی را نمی پذیرد، اگر کینه برادر ایمانی اش را درون دل داشته باشد.

- بپرهیزد از اینکه بعضی از شما بر بعضی دیگر حسد بورزید؛ چرا که اصل و ریشه حسد کفر است.

- بر مؤمن واجب است که در حضور و غیبت، خیرخواه مؤمن باشد.

- از شیعیان ما نیست کسی که به مردم ستم کند.

- مبغوض ترین خلق خدا کسی است که مردم از زبان او بیمناک باشند.

- حسن خلق آثار خطاها را از بین می برد، همچنان که آفتاب یخ را؛ بدرفتاری عمل را تباه می سازد، همچنان که سرکه عسل را.

- هرگاه فاسقی آشکارا گناه کند و حیا نکند، احترامی ندارد و غیبت او حرام نیست.

- کامل ترین بی نیاز کسی است که اسیر حرص و آز نباشد.

- بهترین شما بخشندگان شمایند و بدترین شما بخیلان شما.

- اساس و پایه عقل، بعد از ایمان به خدای متعال، مهرورزی و محبّت داشتن نسبت به مردم است.- سخت ترین چیزی که خداوند آن را بر بندگانش واجب فرموده است، انصاف داشتن میان خود و مردم است.

- کسی که اهل جفا است و از بی وفایی دوری نمی کند، ناسپاس هم هست.

- مؤمنان خدمت گزار یکدیگرند.

- کسی که خدا را در به جاآوردن امر به معروف و نهی از منکر اطاعت نمی کند، دین ندارد.

- اگر مردم به آنچه در تحصیل علم و معرفت هست پی می بردند، آن را جستجو می کردند، هر چند به ریختن خونشان و فرو رفتن در اعماق دریاها باشد.

احادیث

امام باقر عليه‏السلام:

خداوند عزوجل دوست دارد كسى را كه با مردم شوخى كند ؛

بى آن كه سخن زشت بر زبان آورد .

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله:

مسواک کردن جزیی از وضو است.

امام حسن علیه السلام:

انسان تا وعده نداده ، آزاد است. اما وقتی وعده می دهد زیر بار مسژولیت می رود، و تا به وعده ه اش عمل نکند رها نخواهد شد.